आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
गॅलिलिओ गॅलिली यांचा जन्म १५ फेब्रुवारी १५६४ रोजी इटलीतील पिसा येथे झाला. वडिलांना ते डॉक्टर व्हावेत असे वाटत होते.
पण त्यांचे मन गणित आणि भौतिकशास्त्रात रमले. वैद्यकीय शिक्षण सोडून त्यांनी हेच विषय निवडले.
त्या काळात एक जुनी समजूत होती. जड वस्तू हलक्या वस्तूपेक्षा वेगाने खाली पडते, असे सर्वजण मानत.
गॅलिलिओ यांनी हे प्रयोग करून तपासले. हवेचा अडथळा नसेल तर दोन्ही वस्तू सारख्याच वेगाने पडतात, असे त्यांना आढळले.
पिसाच्या झुकत्या मनोऱ्यावरून त्यांनी वस्तू टाकल्याची कथा सांगितली जाते. ती खरी की नाही याबद्दल अभ्यासकांत मतभेद आहेत.
इ. स. १६०९ मध्ये त्यांना हॉलंडमध्ये तयार झालेल्या एका नव्या साधनाची माहिती मिळाली. दूरच्या वस्तू जवळ दिसवणारी ती नळी होती.
त्यांनी स्वतः अधिक चांगली दुर्बीण बनवली आणि ती आकाशाकडे रोखली. इथूनच खगोलशास्त्राचा नवा अध्याय सुरू झाला.
चंद्र गुळगुळीत नाही, तर त्यावर डोंगर आणि खड्डे आहेत हे त्यांना दिसले. गुरू ग्रहाभोवती चार चंद्र फिरताना दिसले.
हे निरीक्षण फार महत्त्वाचे होते. सर्व काही पृथ्वीभोवती फिरते ही समजूत यामुळे मोडून पडली.
त्यांनी कोपर्निकसच्या मांडणीला पाठिंबा दिला. यामुळे त्यांच्यावर धार्मिक न्यायालयात खटला भरण्यात आला.
इ. स. १६३३ मध्ये त्यांना आपले मत मागे घ्यावे लागले आणि उर्वरित आयुष्य नजरकैदेत काढावे लागले.
८ जानेवारी १६४२ रोजी त्यांचे निधन झाले. प्रयोग करून तपासा — या पद्धतीमुळे त्यांना आधुनिक विज्ञानाचे जनक मानले जाते.
आज गुरूच्या त्या चार चंद्रांना गॅलिलियन चंद्र असे म्हटले जाते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| रमणे | ramne | to be absorbed in |
| जड | jad | heavy |
| अडथळा | adthala | an obstruction |
| मनोरा | manora | a tower |
| नळी | nali | a tube |
| दुर्बीण | durbin | a telescope |
| गुळगुळीत | gulagulit | smooth |
| खड्डा | khadda | a pit, a crater |
| उर्वरित | urvarit | remaining |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३६ — विशेषण Rule 36 — adjectives describe nouns.
नामाबद्दल अधिक माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात. विशेषणाचे रूप नामाच्या लिंगानुसार बदलते.
उदाहरणे :
सराव : एका नामाला तीन वेगवेगळी विशेषणे लावून पाहा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
दुर्बीण
इ. स. १६०९ मध्ये त्यांनी स्वतः दुर्बीण बनवून ती आकाशाकडे रोखली.
गुरूचे चंद्र
गुरू ग्रहाभोवती फिरणारे चार चंद्र त्यांना दिसले. यामुळे जुनी समजूत मोडली.
नजरकैद
आपले मत मांडल्याबद्दल त्यांना उर्वरित आयुष्य नजरकैदेत काढावे लागले.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why was seeing Jupiter's moons so important?"
If 209 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गॅलिलिओ गॅलिली कोण होते?
इटलीतील शास्त्रज्ञ. त्यांना आधुनिक विज्ञानाचे जनक मानले जाते.
त्यांनी दुर्बिणीतून काय पाहिले?
चंद्रावरील डोंगर आणि खड्डे, तसेच गुरू ग्रहाभोवती फिरणारे चार चंद्र.
त्यांच्यावर खटला का भरण्यात आला?
सूर्य केंद्रस्थानी असल्याच्या मांडणीला त्यांनी पाठिंबा दिला, म्हणून.
वस्तू पडण्याविषयी त्यांचे मत काय होते?
हवेचा अडथळा नसेल तर जड आणि हलकी वस्तू सारख्याच वेगाने खाली पडते.