आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
निकोलस कोपर्निकस यांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १४७३ रोजी पोलंडमध्ये झाला. त्यांनी गणित, खगोलशास्त्र, वैद्यक आणि कायदा अशा अनेक विषयांचा अभ्यास केला.
त्या काळात एकच समजूत सर्वत्र मान्य होती. पृथ्वी विश्वाच्या मध्यभागी स्थिर आहे आणि सूर्य, चंद्र व तारे तिच्याभोवती फिरतात.
ही कल्पना सुमारे चौदाशे वर्षे टिकून होती. धार्मिक ग्रंथांतही तसाच अर्थ लावला जात असे. तिच्याविरुद्ध बोलणे धाडसाचे होते.
पण एक अडचण होती. आकाशात ग्रहांच्या हालचाली पाहिल्या तर त्या या कल्पनेशी नीट जुळत नसत. काही ग्रह मधेच उलटे फिरल्यासारखे दिसत.
जुन्या मांडणीत हे स्पष्ट करण्यासाठी अनेक गुंतागुंतीची वर्तुळे कल्पावी लागत. सारे प्रकरण अनावश्यक क्लिष्ट होत चालले होते.
कोपर्निकस यांनी वेगळा विचार केला. समजा पृथ्वी मध्यभागी नाही, तर सूर्य मध्यभागी आहे — मग काय होईल?
या कल्पनेने सारे चित्र सोपे झाले. ग्रहांच्या विचित्र हालचाली आपोआप स्पष्ट झाल्या. गुंतागुंतीची वर्तुळे लागेनाशी झाली.
त्यांनी वर्षानुवर्षे आकाशाचे निरीक्षण केले आणि आकडेमोड केली. आपले संशोधन त्यांनी एका ग्रंथात मांडले.
पण हा ग्रंथ प्रसिद्ध करायला ते फार काळ थांबले. लोकांचा विरोध होईल याची त्यांना भीती होती.
अखेर इ. स. १५४३ मध्ये ग्रंथ प्रसिद्ध झाला. सांगितले जाते की छापील प्रत त्यांच्या हाती आली त्याच दिवशी, २४ मे १५४३ रोजी त्यांचे निधन झाले.
त्यांची मांडणी पूर्णपणे बरोबर नव्हती. ग्रह वर्तुळाकार नव्हे तर लंबवर्तुळाकार मार्गाने फिरतात, हे नंतर केप्लर यांनी दाखवले.
तरीही त्यांनी विचार करण्याची दिशा बदलली. सर्वमान्य गोष्टही तपासून पाहावी, हा धडा त्यांच्या कामातून मिळतो.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| समजूत | samjut | a belief |
| स्थिर | sthir | stationary |
| धार्मिक | dharmik | religious |
| जुळणे | julne | to match, to agree |
| क्लिष्ट | klishta | complicated |
| अनावश्यक | anavashyak | unnecessary |
| निरीक्षण | nirikshan | observation |
| छापील | chhapil | printed |
| लंबवर्तुळ | lambavartul | an ellipse |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३५ — सर्वनाम Rule 35 — pronouns replace nouns.
नामाच्या जागी वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांना सर्वनाम म्हणतात. मी, तू, तो, ती, ते, आम्ही, तुम्ही, ते.
उदाहरणे :
का वापरावे : तेच नाव पुन्हा पुन्हा आले की वाक्य कंटाळवाणे होते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
जुनी कल्पना
पृथ्वी मध्यभागी आणि सर्व काही तिच्याभोवती — ही समजूत चौदाशे वर्षे टिकली होती.
नवी मांडणी
सूर्य मध्यभागी ठेवला की ग्रहांच्या विचित्र हालचाली आपोआप स्पष्ट होतात.
ग्रंथ आणि निधन
छापील प्रत हाती आली त्याच दिवशी त्यांचे निधन झाले, असे सांगितले जाते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why is it hard to question something everyone believes?"
If 216 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
निकोलस कोपर्निकस कोण होते?
पोलंडमधील खगोलशास्त्रज्ञ. सूर्य केंद्रस्थानी असल्याची मांडणी त्यांनी केली.
त्यांची मांडणी काय होती?
पृथ्वी नव्हे तर सूर्य मध्यभागी आहे आणि पृथ्वीसह ग्रह त्याच्याभोवती फिरतात.
त्यांचा ग्रंथ कधी प्रसिद्ध झाला?
इ. स. १५४३ मध्ये, त्यांच्या निधनाच्या सुमारास.
त्यांची मांडणी पूर्ण बरोबर होती का?
नाही. ग्रह लंबवर्तुळाकार मार्गाने फिरतात हे नंतर केप्लर यांनी दाखवले.