आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
योहान्स केप्लर यांचा जन्म २७ डिसेंबर १५७१ रोजी जर्मनीत झाला. लहानपणी त्यांची प्रकृती नाजूक होती आणि नजरही कमजोर होती.
त्यामुळे स्वतः दुर्बिणीतून निरीक्षण करणे त्यांना अवघड जाई. पण गणितात ते अतिशय हुशार होते.
त्या काळात टायको ब्राहे नावाचे एक खगोलशास्त्रज्ञ होते. त्यांनी वर्षानुवर्षे आकाशाची अतिशय अचूक निरीक्षणे नोंदवली होती.
केप्लर त्यांचे सहाय्यक झाले. ब्राहे यांच्या निधनानंतर ती सर्व निरीक्षणे केप्लर यांच्याकडे आली. आता प्रश्न होता — या आकड्यांचा अर्थ काय?
त्यांनी मंगळ ग्रहाच्या मार्गावर लक्ष केंद्रित केले. ग्रह वर्तुळाकार फिरतात असे गृहीत धरून त्यांनी आकडेमोड केली.
पण उत्तर जुळेना. थोडासा फरक सतत राहत होता. दुसरा कोणी असता तर हा फरक दुर्लक्षित केला असता.
केप्लर यांनी तसे केले नाही. निरीक्षणे अचूक आहेत, म्हणजे आपली कल्पनाच चुकीची असली पाहिजे, असे त्यांनी ठरवले.
अनेक वर्षे प्रयत्न केल्यानंतर त्यांना उत्तर सापडले. ग्रह वर्तुळाकार नव्हे तर लंबवर्तुळाकार मार्गाने फिरतात.
त्यांनी ग्रहांच्या भ्रमणाचे तीन नियम मांडले. ग्रहाचा मार्ग कसा असतो, तो कधी वेगाने फिरतो आणि सूर्यापासूनचे अंतर व फिरण्याचा काळ यांचा संबंध — हे त्यात आले.
हे नियम पुढे न्यूटन यांना गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत मांडताना अतिशय उपयोगी पडले.
त्यांचे आयुष्य सोपे नव्हते. युद्ध, गरिबी आणि कौटुंबिक संकटे यांना त्यांना तोंड द्यावे लागले. आईवर चेटकीण असल्याचा आरोप झाला तेव्हा त्यांनी तिचा बचावही केला.
१५ नोव्हेंबर १६३० रोजी त्यांचे निधन झाले. आकडे जुळत नसतील तर स्वतःची कल्पना तपासावी — हा त्यांचा सर्वात मोठा धडा.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| कमजोर | kamjor | weak |
| सहाय्यक | sahayyak | an assistant |
| गृहीत धरणे | gruhit dharne | to assume |
| दुर्लक्षित | durlakshit | ignored |
| भ्रमण | bhraman | revolution, orbiting |
| संबंध | sambandh | a relation |
| सिद्धांत | siddhant | a theory |
| कौटुंबिक | kautumbik | family-related |
| बचाव | bachav | a defence |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३७ — काळ ओळखा Rule 37 — past, present and future tense.
क्रिया कधी घडली हे क्रियापदावरून कळते. भूतकाळ, वर्तमानकाळ आणि भविष्यकाळ असे तीन काळ.
उदाहरणे :
पडताळा : काल, आज, उद्या यांपैकी कोणता शब्द वाक्यात बसतो ते पाहा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
टायको ब्राहे
अचूक निरीक्षणे नोंदवणारे खगोलशास्त्रज्ञ. त्यांची नोंदवही केप्लर यांच्याकडे आली.
लंबवर्तुळाकार मार्ग
ग्रह वर्तुळाकार नव्हे तर लंबवर्तुळाकार मार्गाने फिरतात, हे त्यांनी दाखवले.
लहानसा फरक
आकड्यांतला छोटा फरक दुर्लक्षित न करता तपासल्यामुळेच हा शोध लागला.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What did Kepler do when his numbers didn't match?"
If 215 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
योहान्स केप्लर कोण होते?
जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ आणि गणितज्ञ. ग्रहांच्या भ्रमणाचे तीन नियम त्यांनी मांडले.
त्यांचा मुख्य शोध कोणता?
ग्रह वर्तुळाकार नव्हे तर लंबवर्तुळाकार मार्गाने सूर्याभोवती फिरतात.
टायको ब्राहे यांचा काय संबंध?
त्यांनी नोंदवलेली अचूक निरीक्षणे केप्लर यांना मिळाली आणि त्यांवरूनच हा शोध लागला.
त्यांच्या नियमांचा पुढे काय उपयोग झाला?
न्यूटन यांना गुरुत्वाकर्षणाचा सिद्धांत मांडताना ते अतिशय उपयोगी पडले.