आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
आर्किमिडीज हे प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ आणि शास्त्रज्ञ. त्यांचा जन्म सुमारे इ. स. पूर्व २८७ मध्ये सिसिली बेटावरील सिराक्यूस या शहरात झाला.
त्या काळात गणित आणि तत्त्वज्ञान एकत्र शिकवले जाई. आर्किमिडीज यांनी दोन्हींचा अभ्यास केला, पण त्यांना प्रत्यक्ष प्रयोग करण्यात जास्त रस होता.
एक प्रसिद्ध गोष्ट सांगितली जाते. राजाने सोनाराला सोन्याचा मुकुट बनवायला दिला होता. मुकुट तयार झाला, पण राजाला संशय आला.
सोनाराने काही सोने काढून त्याऐवजी चांदी मिसळली असावी, असे राजाला वाटले. पण मुकुट न मोडता हे कसे तपासायचे?
हा प्रश्न आर्किमिडीज यांना देण्यात आला. अनेक दिवस त्यांना उत्तर सापडेना. एके दिवशी आंघोळीसाठी ते टबात उतरले.
त्यांच्या शरीराएवढे पाणी बाहेर सांडले. तेवढ्यात त्यांच्या डोक्यात प्रकाश पडला. कोणतीही वस्तू पाण्यात बुडवली की ती स्वतःच्या आकाराएवढे पाणी बाजूला सारते.
सोने आणि चांदी यांचे वजन सारखे असले तरी त्यांचा आकार वेगळा असतो. म्हणून मुकुट पाण्यात बुडवून तपासता येईल.
आनंदाच्या भरात युरेका असे ओरडत ते बाहेर पळाले असे सांगितले जाते. युरेका म्हणजे सापडले.
त्यांनी आणखीही अनेक शोध लावले. तरफेचा नियम त्यांनी मांडला. मला उभे राहायला जागा द्या, मी पृथ्वी हलवून दाखवतो असे ते म्हणाले होते.
पाणी वर उचलण्यासाठी त्यांनी एक स्क्रूसारखे यंत्र तयार केले. शेतीसाठी आजही अशाच प्रकारची यंत्रे वापरली जातात.
रोमन सैन्याने सिराक्यूस शहरावर हल्ला केला तेव्हा त्यांनी शहराच्या रक्षणासाठी अनेक यंत्रे बनवली होती.
इ. स. पूर्व २१२ मध्ये शहर पडले. एक सैनिक आला तेव्हा ते जमिनीवर आकृत्या काढत बसले होते. माझ्या वर्तुळांना धक्का लावू नका असे ते म्हणाले, अशी कथा सांगितली जाते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| तत्त्वज्ञान | tattvadnyan | philosophy |
| सोनार | sonar | a goldsmith |
| मुकुट | mukut | a crown |
| संशय | sanshay | suspicion |
| सांडणे | sandne | to spill |
| सारणे | sarne | to push aside, to displace |
| तरफ | taraf | a lever |
| आकृती | akruti | a figure, a diagram |
| वर्तुळ | vartul | a circle |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३४ — सामान्यनाम आणि विशेषनाम Rule 34 — common nouns and proper nouns.
कोणत्याही एका प्रकारच्या सर्व वस्तूंना लागू होणारे नाव म्हणजे सामान्यनाम. एका ठरावीक व्यक्तीचे किंवा जागेचे नाव म्हणजे विशेषनाम.
उदाहरणे :
टीप : इंग्रजीप्रमाणे विशेषनामासाठी मराठीत मोठे अक्षर वापरत नाहीत. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
युरेका
म्हणजे सापडले. आंघोळीच्या टबात कल्पना सुचल्यावर ते असे ओरडले, अशी कथा आहे.
तरफेचा नियम
मला उभे राहायला जागा द्या, मी पृथ्वी हलवून दाखवतो — हे त्यांचे प्रसिद्ध वाक्य.
आर्किमिडीज स्क्रू
पाणी खालून वर उचलणारे यंत्र. अशाच प्रकारची यंत्रे आजही वापरात आहेत.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Where do you get your best ideas?"
If 230 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
आर्किमिडीज कोण होते?
प्राचीन ग्रीक गणितज्ञ आणि शास्त्रज्ञ. ते सिसिली बेटावरील सिराक्यूस शहरात राहत होते.
युरेका म्हणजे काय?
ग्रीक भाषेत युरेका म्हणजे सापडले. कल्पना सुचल्यावर आर्किमिडीज असे ओरडले, अशी कथा आहे.
मुकुटाची गोष्ट काय आहे?
राजाच्या सोन्याच्या मुकुटात भेसळ आहे का, हे न मोडता तपासण्याचा प्रश्न त्यांच्यासमोर होता.
आर्किमिडीज स्क्रू म्हणजे काय?
पाणी खालून वर उचलण्यासाठी त्यांनी तयार केलेले यंत्र.