आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
अनिल काकोडकर यांचा जन्म ११ नोव्हेंबर १९४३ रोजी बडवानी येथे झाला. हे गाव आजच्या मध्य प्रदेशात आहे. त्यांचे आईवडील स्वातंत्र्यचळवळीत सक्रिय होते.
शिक्षण मुंबईत झाले. रुपारेल महाविद्यालय आणि नंतर व्हीजेटीआय येथून त्यांनी यांत्रिक अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले.
पुढे ते भाभा अणुसंशोधन केंद्रात रुजू झाले. मुंबईजवळच्या ट्रॉम्बे येथे असलेली ही भारतातील महत्त्वाची संशोधन संस्था आहे.
इ. स. १९७४ आणि १९९८ मधील अणुचाचण्यांमध्ये त्यांचा महत्त्वाचा सहभाग होता. पोखरण येथे या चाचण्या घेण्यात आल्या.
अणुऊर्जा म्हणजे अणूच्या केंद्रकातून मिळणारी ऊर्जा. अतिशय थोड्या इंधनातून प्रचंड ऊर्जा मिळते. पण ती काळजीपूर्वक हाताळावी लागते.
काकोडकरांचा एक विशेष आग्रह आहे — थोरियम. हे एक खनिज असून भारतात त्याचे साठे मोठे आहेत. युरेनियम आयात करावे लागते, पण थोरियम आपल्याकडेच आहे.
म्हणून थोरियमवर चालणारी अणुभट्टी तयार करता आली तर भारत ऊर्जेच्या बाबतीत स्वावलंबी होईल, असे त्यांचे मत आहे.
इ. स. २००० ते २००९ या काळात ते अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्ष होते. या काळात अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले गेले.
शिक्षणाबद्दलही त्यांना विशेष आस्था आहे. ग्रामीण भागातील हुशार मुलांना संधी मिळावी यासाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले.
त्यांना पद्मश्री, पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण हे सन्मान मिळाले आहेत. महाराष्ट्र भूषण पुरस्कारानेही त्यांना गौरवण्यात आले.
अणुऊर्जेचा उपयोग वीजनिर्मितीसाठीही होतो. भारतात अनेक ठिकाणी अणुवीज केंद्रे उभी आहेत.
अणुऊर्जा वापरताना सुरक्षिततेला सर्वात जास्त महत्त्व द्यावे लागते. त्यासाठी अनेक स्तरांवर तपासणी केली जाते.
मराठीतून विज्ञान शिकवले जावे, यासाठीही त्यांनी वेळोवेळी आग्रह धरला आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| चळवळ | chalval | a movement |
| यांत्रिक | yantrik | mechanical |
| केंद्रक | kendrak | a nucleus |
| इंधन | indhan | fuel |
| हाताळणे | hatalne | to handle |
| खनिज | khanij | a mineral |
| साठा | satha | a reserve, a deposit |
| स्वावलंबी | swavalambi | self-reliant |
| आस्था | astha | concern, interest |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ३ — एकाक्षरी शब्द नेहमी दीर्घ Rule 3 — one-syllable Marathi words take the long vowel.
मराठीतले एकाक्षरी शब्द नेहमी दीर्घ लिहावेत. म्हणजे त्यांत ी किंवा ू हेच येते.
उदाहरणे :
टीप : हा नियम फक्त एका अक्षराच्या शब्दांना लागू होतो. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
भाभा अणुसंशोधन केंद्र
मुंबईजवळच्या ट्रॉम्बे येथील ही भारतातील प्रमुख अणुसंशोधन संस्था आहे.
थोरियम
भारतात मोठे साठे असलेले खनिज. त्यावर चालणारी अणुभट्टी हे काकोडकरांचे स्वप्न आहे.
स्वावलंबन
इंधन आयात करावे लागू नये, हा थोरियमवरील संशोधनामागचा मुख्य विचार.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why does India want to use thorium instead of uranium?"
If 213 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
अनिल काकोडकर कोण आहेत?
भारतीय अणुशास्त्रज्ञ आणि यांत्रिक अभियंता. ते अणुऊर्जा आयोगाचे अध्यक्ष होते.
थोरियम महत्त्वाचे का आहे?
भारतात थोरियमचे साठे मोठे आहेत. त्यावर अणुभट्टी चालली तर इंधनासाठी परदेशावर अवलंबून राहावे लागणार नाही.
भाभा अणुसंशोधन केंद्र कुठे आहे?
मुंबईजवळच्या ट्रॉम्बे येथे ही संस्था आहे.
त्यांना कोणते सन्मान मिळाले?
पद्मश्री, पद्मभूषण, पद्मविभूषण आणि महाराष्ट्र भूषण हे सन्मान त्यांना मिळाले आहेत.