आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
अडा लव्हलेस यांचा जन्म १० डिसेंबर १८१५ रोजी लंडनमध्ये झाला. त्यांचे वडील लॉर्ड बायरन हे प्रसिद्ध कवी होते.
त्यांच्या आईला वाटत होते की मुलीने कवितेकडे न वळता गणिताकडे वळावे. म्हणून लहानपणापासूनच त्यांना गणिताचे शिक्षण देण्यात आले.
त्या काळात मुलींना गणित शिकवण्याची पद्धत नव्हती. पण अडा यांना ते आवडू लागले. गणित आणि कल्पनाशक्ती दोन्ही त्यांच्यात एकत्र होते.
वयाच्या सतराव्या वर्षी त्यांची भेट चार्ल्स बॅबेज या गणितज्ञाशी झाली. बॅबेज एक मोठे यंत्र बनवण्याचा प्रयत्न करत होते.
हे यंत्र आपोआप आकडेमोड करू शकेल अशी कल्पना होती. त्यात चाके, दांडे आणि पंच केलेली कार्डे वापरायची होती.
अडा यांनी या यंत्राविषयीचा एक फ्रेंच लेख इंग्रजीत अनुवादित केला. पण त्या नुसत्या अनुवादावर थांबल्या नाहीत.
त्यांनी लेखाला स्वतःच्या टिपा जोडल्या. या टिपा मूळ लेखापेक्षा कितीतरी मोठ्या होत्या.
त्यांतल्या एका टिपेत त्यांनी यंत्राला ठरावीक आकडेमोड करायला लावण्यासाठी लागणाऱ्या सूचनांची मालिका लिहिली. हा जगातला पहिला संगणक प्रोग्राम मानला जातो.
पण त्याहून मोठी गोष्ट वेगळीच होती. बॅबेज यांना हे यंत्र फक्त आकडेमोडीसाठी वापरायचे होते.
अडा यांनी पुढे पाहिले. आकड्यांऐवजी इतर गोष्टींना चिन्हे दिली तर हे यंत्र संगीतही तयार करू शकेल, असे त्यांनी लिहिले.
आजचे संगणक नेमके तेच करतात. ते गाणी वाजवतात, चित्रे काढतात आणि खेळ चालवतात. ही कल्पना त्यांनी दीडशे वर्षे आधी मांडली होती.
२७ नोव्हेंबर १८५२ रोजी वयाच्या अवघ्या छत्तिसाव्या वर्षी त्यांचे निधन झाले. एका संगणक भाषेला त्यांचे नाव दिले आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| कवी | kavi | a poet |
| दांडा | danda | a rod |
| पंच | punch | a punch, a hole |
| अनुवादित | anuvadit | translated |
| टीप | tip | a note |
| मूळ | mul | original |
| मालिका | malika | a series, a sequence |
| चिन्ह | chinha | a symbol |
| संगीत | sangit | music |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ५३ — वाक्ये लहान ठेवा Rule 53 — shorter sentences are clearer.
खूप लांब वाक्य वाचताना दम लागतो. एका वाक्यात एकच गोष्ट सांगा. गरज पडली तर वाक्य तोडा.
उदाहरणे :
पडताळा : वाक्य मोठ्याने वाचा. मधेच श्वास घ्यावा लागला तर ते तोडा. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
पहिला प्रोग्राम
यंत्राला ठरावीक आकडेमोड करायला लावणारी सूचनांची मालिका त्यांनी लिहिली.
पुढचा विचार
आकड्यांऐवजी चिन्हे दिली तर हे यंत्र संगीतही तयार करू शकेल, असे त्यांनी लिहिले.
अडा भाषा
एका संगणक भाषेला त्यांच्या नावावरून अडा असे नाव दिले आहे.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "What did she imagine computers could do?"
If 212 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
अडा लव्हलेस कोण होत्या?
इंग्लंडमधील गणितज्ञ. जगातील पहिली संगणक प्रोग्रामर म्हणून त्या ओळखल्या जातात.
त्यांनी काय लिहिले?
चार्ल्स बॅबेज यांच्या यंत्रासाठी सूचनांची मालिका. तो जगातला पहिला संगणक प्रोग्राम मानला जातो.
त्यांची पुढची कल्पना काय होती?
आकड्यांऐवजी चिन्हे वापरली तर हे यंत्र संगीतासारख्या गोष्टीही तयार करू शकेल.
चार्ल्स बॅबेज कोण होते?
आपोआप आकडेमोड करणारे यंत्र बनवण्याचा प्रयत्न करणारे गणितज्ञ.