लोभी व्यापारी

अकबर आणि बिरबल यांच्या चातुर्याच्या कथा आजही प्रसिद्ध आहेत. ही कथा आहे एका लोभी व्यापाऱ्याची.

दिल्ली नगरीत एक श्रीमंत पण फारच लोभी व्यापारी राहत होता. त्याचे नाव होते सेठ धनराज. तो धान्य आणि मसाल्यांचा मोठा व्यापार करीत असे. पण त्याची एक वाईट सवय होती—तो नेहमी लोकांना फसवून जास्त पैसे कमवायचा प्रयत्न करीत असे. वजनात काटकसर करणे, निकृष्ट माल चांगला म्हणून विकणे, आणि गरीब ग्राहकांकडून जादा पैसे घेणे हे त्याचे रोजचे काम होते.

एके दिवशी त्याने एका शेतकऱ्याकडून स्वस्त दरात भरपूर गहू विकत घेतला. पण दरबारात जाऊन त्याने दावा केला की, “माझा गहू उंदरांनी खाल्ला आहे. मला नुकसानभरपाई मिळावी.” प्रत्यक्षात त्याने तो गहू जास्त किमतीत दुसऱ्याच व्यापाऱ्याला विकला होता.

ही तक्रार ऐकून बादशहा अकबर चकित झाले. त्यांनी लगेच बिरबलाला चौकशी करण्यास सांगितले.

बिरबलाने व्यापाऱ्याला दरबारात बोलावले आणि शांतपणे विचारले, “सेठजी, तुमचा गहू उंदरांनी खाल्ला म्हणता? किती पोती होती?”

व्यापारी म्हणाला, “महाराज, पूर्ण शंभर पोती होती.”

बिरबल हसत म्हणाला, “वा! मग तुमच्या गोदामातले उंदीर तर फारच बलवान असतील. कारण शंभर पोती गहू खाणे ही साधी गोष्ट नाही.”

दरबारात कुजबुज सुरू झाली. बिरबल पुढे म्हणाला, “सेठजी, आम्ही त्या उंदरांना पकडण्यासाठी सैनिक पाठवणार आहोत. इतके बलवान उंदीर राज्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात.”

हे ऐकताच व्यापाऱ्याच्या चेहऱ्यावर भीती स्पष्ट दिसू लागली. त्याला समजले की त्याचा खोटेपणा उघड होणार आहे. तो लगेच म्हणाला, “महाराज, माझी चूक झाली. खरं तर गहू उंदरांनी नाही, तर मीच विकला. लोभापायी मी खोटं बोललो.”

अकबरांनी कठोर आवाजात सांगितले, “लोभामुळे माणूस आपली प्रतिष्ठा गमावतो.” त्यांनी व्यापाऱ्याला दंड ठोठावला आणि गरीबांना धान्य वाटण्याची शिक्षा दिली.

त्या दिवसानंतर व्यापाऱ्याने प्रामाणिकपणे व्यापार करण्याचा निर्णय घेतला.

बोध: लोभ केल्याने शेवटी अपमान आणि नुकसानच होते. प्रामाणिकपणा हीच खरी संपत्ती आहे.

🔗 हा लेख शेअर करा

WhatsApp Facebook Twitter 🖨️ Print 🔗 Copy Link