दिल्लीच्या सिंहासनावर बसलेला बुद्धिमान आणि न्यायप्रिय अकबर बादशहा आपल्या अनोख्या प्रश्नांसाठी ओळखला जात असे. त्याला विद्वानांची, हुशार लोकांची परीक्षा घ्यायला फार आवडायचे. त्याच्या दरबारातील सर्वांत चतुर, हजरजबाबी आणि तर्कशुद्ध मंत्री म्हणजे बिरबल. बिरबल नेहमी आपल्या बुध्दीने कठीण प्रश्न सोप्या पद्धतीने सोडवत असे.
एके दिवशी दरबार भरलेला असताना अकबर बादशहाच्या मनात एक आगळावेगळा विचार आला. तो हसत म्हणाला,
“बिरबल, आज मी तुला एक प्रश्न विचारणार आहे. जर तू याचं उत्तर दिलंस, तर मी तुझ्या बुद्धीला खरोखर मान्य करीन.”
संपूर्ण दरबार शांत झाला. अकबराने पुढे विचारले,
“माझ्या डोक्यावर एकूण किती केस आहेत?”
हे ऐकताच दरबारातील सगळे दरबारी हसू लागले. काहींना वाटले, आज बिरबल अडकेल. केसांची अचूक मोजणी करणे अशक्यच होते. पण बिरबल अजिबात गोंधळला नाही. त्याच्या चेहऱ्यावर शांत हास्य होते.
तो थोडा वेळ विचारात पडल्यासारखा भासला आणि मग म्हणाला,
“महाराज, मी याचं उत्तर देऊ शकतो, पण एका अटीवर.”
अकबर उत्सुकतेने म्हणाला,
“कुठली अट?”
बिरबल म्हणाला,
“महाराज, आपल्या राजवाड्यातील सर्वांत जुना उंट इथे बोलावावा.”
दरबारात पुन्हा कुजबुज सुरू झाली. उंटाचा केसांशी काय संबंध, हे कुणालाच कळेना. उंट आणल्यावर बिरबल म्हणाला,
“महाराज, आपल्या डोक्यावर जितके केस आहेत, तितकेच या उंटाच्या शरीरावर केस आहेत.”
अकबर आश्चर्याने म्हणाला,
“हे तू कसं सिद्ध करशील?”
बिरबल हसत उत्तरला,
“महाराज, जर कुणाला शंका असेल, तर आपल्या डोक्याचे आणि उंटाचे केस मोजायला मोकळे आहेत. जोपर्यंत मोजणी पूर्ण होत नाही, तोपर्यंत माझं उत्तर चुकीचं ठरवता येणार नाही.”
हे ऐकताच संपूर्ण दरबारात हशा पिकला. अकबरही हसला आणि म्हणाला,
“बिरबल, तुझ्या उत्तरात शहाणपण आहे. अशक्य प्रश्नाला तू अशक्य नसलेलं उत्तर दिलंस.”
अकबराने बिरबलाच्या बुद्धिमत्तेचे कौतुक केले आणि सर्वांना सांगितले की प्रश्न विचारताना तर्क आणि अर्थ असावा.

Leave a Reply