एके दिवशी बादशहा अकबर दरबारात बसले होते. त्यांच्या हातात एक सुंदर चित्र होते — राज्याच्या प्रसिद्ध चित्रकाराने ते रंगवले होते. चित्र खरोखरच अप्रतिम होते — रंग सुंदर होते, रेषा स्पष्ट होत्या, एकूण चित्र पाहताना मन प्रसन्न होत होते.
बादशहाने ते चित्र दरबारातील सगळ्यांना दाखवले. सगळे मंत्री एकसुरात म्हणाले —
“जहाँपनाह, अप्रतिम चित्र आहे! चित्रकाराने कमाल केली! असे चित्र आम्ही कधी पाहिले नाही!”
बादशहाला खूप आनंद झाला. त्यांनी बिरबलाकडे पाहिले —
“बिरबल, तुला काय वाटते?”
बिरबलाने चित्र हातात घेतले. त्याने बारकाईने पाहिले — रंग, रेषा, आकार सगळे नीट तपासले. मग शांतपणे म्हणाला —
“जहाँपनाह, चित्र सुंदर आहे — पण यात एक चूक आहे!”
दरबारात शांतता पसरली. सगळे मंत्री चकित झाले. बादशहाने भुवया उंचावल्या —
“कोणती चूक?”
बिरबलाने चित्रातील घोड्याकडे बोट दाखवले —
“जहाँपनाह, या घोड्याचे तीन पाय जमिनीवर आहेत — एक पाय वर उचललेला आहे. पण घोडा उभा असताना एक पाय असा वर उचलता येत नाही — तो पडेल! हे चित्र वास्तवाशी जुळत नाही!”
चित्रकाराला बोलावले. त्याने चित्र पाहिले आणि लाजेने मान खाली घातली —
“बिरबलजी बरोबर आहेत — माझ्याकडून चूक झाली!”
बादशहाने बिरबलाला विचारले —
“बिरबल, सगळ्यांनी कौतुक केले — फक्त तूच चूक का शोधलीस?”
बिरबलाने उत्तर दिले —
“जहाँपनाह, खोटे कौतुक चित्रकाराला घडवत नाही — खरी चूक सांगणे त्याला महान बनवते! जो फक्त कौतुक करतो तो मित्र नाही — जो चूक दाखवतो तो खरा हितचिंतक आहे!”
चित्रकाराने बिरबलाचे आभार मानले —
“बिरबलजी, तुमच्यामुळे माझी चूक कळली — पुढे मी अधिक काळजीपूर्वक काम करेन!”
बादशहाने बिरबलाला बक्षीस दिले आणि म्हणाले —
“बिरबल, खरा हितचिंतक तोच जो चूक दाखवण्याचे धाडस करतो!”
तात्पर्य: खोटे कौतुक माणसाला बिघडवते — खरी चूक दाखवणे त्याला घडवते. खरा हितचिंतक तोच जो सत्य सांगण्याचे धाडस करतो.

Leave a Reply