दिल्लीचा राजदरबार नेहमीप्रमाणे गजबजलेला होता. न्याय, शहाणपण आणि विनोद यांचा सुरेख संगम म्हणजे अकबर यांचा दरबार. या दरबाराची शान वाढवणारा, प्रत्येक प्रश्नावर चपखल उत्तर देणारा मंत्री म्हणजे बिरबल. पण एके दिवशी असा प्रसंग घडला की संपूर्ण दरबारच चक्रावून गेला—बिरबल अचानक गायब झाला!
सकाळ झाली, दरबार भरला; पण बिरबल दिसेना. अकबराने सेवकांना विचारले, “बिरबल कुठे आहे?”
कोणाकडेच उत्तर नव्हते. दुपार झाली, संध्याकाळ झाली; तरी बिरबलाचा पत्ता लागेना. अकबर चिंतेत पडला. काही दरबारी कुजबुज करू लागले—“कदाचित बिरबल पळून गेला असावा,” तर काही म्हणाले, “कोणीतरी त्याच्यावर कट रचला आहे.”
दुसऱ्या दिवशी अकबराने जाहीर केले,
“जो कोणी बिरबलाचा शोध लावेल, त्याला मोठं बक्षीस दिलं जाईल.”
अनेकांनी प्रयत्न केले, पण काहीच निष्पन्न झाले नाही. दरबारातील न्यायविवाद खोळंबले, निर्णय रखडले. तेव्हा सगळ्यांना कळले की बिरबल केवळ हजरजबाबी नव्हता, तर राज्यकारभाराचा कणा होता.
तिसऱ्या दिवशी अचानक राजवाड्याच्या मुख्य दरवाजावर एक साधा फकीर उभा दिसला. त्याने दरबारात प्रवेश मागितला. अकबराने परवानगी दिली. फकीराने शांतपणे एक कोडं मांडलं,
“जो माणूस सर्वत्र दिसतो, पण कुठेच नसतो—तो कोण?”
दरबार गोंधळला. कोणी ‘सावली’, कोणी ‘वारा’ अशी उत्तरं देऊ लागले. तेव्हा फकीर हसला आणि म्हणाला,
“उत्तर चुकीचं आहे. तो म्हणजे—समजूत.”
इतक्यात फकीराने आपला झगा बाजूला केला, आणि सगळे थक्क झाले—तो दुसरा तिसरा कोणी नसून बिरबलच होता!
अकबर आश्चर्याने म्हणाला,
“बिरबल! तू असं का केलंस?”
बिरबल नम्रपणे म्हणाला,
“महाराज, माझ्या अनुपस्थितीत दरबाराचं खरं महत्त्व आणि न्यायाचं मोल सगळ्यांना कळावं, म्हणून हा छोटासा प्रयोग केला.”
अकबर हसला, बिरबलाला मिठी मारली आणि म्हणाला,
“आज पुन्हा सिद्ध झालं—बुद्धी आणि समजूत यांचं मोल सोन्याहून महाग आहे.”
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply