अकबर बादशहाच्या दरबारात बिरबल हा सर्वात हुशार आणि विश्वासू मंत्री होता. त्याच्या बुद्धिमत्तेमुळे आणि विनोदी स्वभावामुळे अकबर त्याच्यावर खूप प्रेम करत असे. परंतु दरबारातील इतर मंत्री मात्र बिरबलाचा हेवा करत असत. त्यांना नेहमी वाटायचे की बिरबलाला कसे तरी अडचणीत आणावे.
एके दिवशी अकबर बादशहा दरबारात बसले होते. त्यांना अचानक एक खट्याळ विचार सुचला. ते बिरबलाला म्हणाले, “बिरबल, मला सांग — जगात किती दाढ्या आहेत?”
दरबारातील सर्व मंत्री हसू लागले. त्यांना वाटले की आता बिरबल नक्कीच अडचणीत येईल. हा प्रश्न सोडवणे कोणालाही शक्य नव्हते.
बिरबल मात्र जरासुद्धा विचलित झाला नाही. तो शांतपणे उठला आणि म्हणाला, “जहाँपनाह, या प्रश्नाचे उत्तर मला माहीत आहे. जगात जितक्या दाढ्या आहेत, त्या सगळ्या एकमेकांपासून वेगळ्या आहेत — मात्र त्यातील काही दाढ्या या ‘खऱ्या’ आहेत आणि काही ‘खोट्या’ आहेत!”
अकबर गोंधळला. तो म्हणाला, “म्हणजे काय बिरबल? खोट्या दाढ्या म्हणजे?”
बिरबल हसत म्हणाला, “जहाँपनाह, ज्या माणसाची दाढी खरोखरच वाढलेली असते ती ‘खरी दाढी’. पण जो माणूस फक्त दिखाव्यासाठी दाढी ठेवतो, मनात वेगळेच असते आणि बाहेरून वेगळे दाखवतो — त्याची दाढी ‘खोटी’ असते. जसे आपल्या दरबारात काही असे मंत्री आहेत जे वरून माझे मित्र असल्याचे दाखवतात, पण आतून माझा द्वेष करतात!”
हे ऐकून दरबारातील काही मंत्री लाजेने मान खाली घालू लागले. त्यांना समजले की बिरबलाने त्यांना अगदी अचूकपणे ओळखले आहे.
अकबर जोरात हसला आणि म्हणाला, “शाब्बास बिरबल! तू केवळ माझ्या प्रश्नाचे उत्तरच दिले नाहीस, तर दरबारातील लबाड मंत्र्यांनाही आरशात दाखवले!”
बिरबलाने मान झुकवली आणि विनम्रपणे म्हणाला, “जहाँपनाह, बुद्धिमत्ता ही केवळ प्रश्न सोडवत नाही — ती सत्यही उघड करते.”
त्या दिवसापासून दरबारातील मंत्र्यांनी बिरबलाशी कपट करणे बंद केले. त्यांना कळले होते की बिरबलाची नजर खूप तीक्ष्ण आहे — तो कधीही कोणाला ओळखायला चुकत नाही.
तात्पर्य: खरेपणाने वागणे हेच श्रेष्ठ आहे. लबाडी आणि ढोंगीपणा कधी ना कधी उघड होतोच.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply