आजचा उतारा
शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. हा किल्ला पुणे जिल्ह्यातील जुन्नरजवळ आहे. त्यांच्या वडिलांचे नाव शहाजीराजे भोसले आणि आईचे नाव जिजाबाई होते. शिवनेरीवर शिवाई देवीचे मंदिर आहे. जिजाबाईंनी याच देवीला नवस केला होता. म्हणून बाळाचे नाव शिवाजी असे ठेवण्यात आले.
शिवाजी महाराजांचे बालपण पुण्यात गेले. जिजाबाई त्यांना रामायण आणि महाभारतातील गोष्टी सांगत असत. या गोष्टींमधून महाराजांना धैर्य, न्याय आणि सत्य यांचे महत्त्व समजले. आईच्या शिकवणीमुळे त्यांच्या मनात लहानपणापासूनच स्वराज्याचे स्वप्न रुजले.
त्या काळात इथली जनता परकीय सत्तेखाली भरडली जात होती. शेतकऱ्यांचे हाल होत होते. गावे लुटली जात होती. हे सर्व पाहून महाराजांना फार दुःख झाले. आपल्या माणसांचे रक्षण करणारे स्वतःचे राज्य असावे, असे त्यांना वाटू लागले.
महाराजांनी मावळ खोऱ्यातील तरुण मुलांशी मैत्री केली. हे मावळे डोंगरदऱ्यांत राहणारे, काटक आणि प्रामाणिक होते. त्यांच्यासोबत महाराज डोंगरावर फिरत, किल्ले पाहत आणि युद्धकलेचा सराव करत असत.
वयाच्या अवघ्या सोळाव्या वर्षी महाराजांनी तोरणा किल्ला जिंकला. हा त्यांचा पहिला विजय होता. याच विजयाने स्वराज्याची मुहूर्तमेढ रोवली गेली. पुढे रायरेश्वराच्या मंदिरात महाराजांनी आपल्या सवंगड्यांसह शपथ घेतली — "हे हिंदवी स्वराज्य व्हावे, ही श्रींची इच्छा आहे."
एवढ्या लहान वयात असा निर्धार करणे सोपे नव्हते. पण महाराजांनी जिद्द सोडली नाही. म्हणूनच आजही आपण त्यांना आदर्श मानतो.
शिवनेरी किल्ला आजही उभा आहे. गडावर जाताना सात दरवाजे लागतात. वर अंबरखाना, बदामी तलाव आणि शिवाई देवीचे मंदिर पाहायला मिळते. जिथे महाराजांचा जन्म झाला ती जागा दाखवणारी शिवकुंज ही वास्तूही तिथे आहे.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| नवस | navas | a vow made to a deity |
| धैर्य | dhairya | courage, bravery |
| स्वराज्य | swarajya | self-rule, one's own kingdom |
| परकीय | parakiya | foreign, belonging to outsiders |
| काटक | katak | tough, hardy, wiry |
| सवंगडी | savangadi | childhood friend, companion |
| मुहूर्तमेढ | muhurtamedh | the first pillar; a foundation laid |
| निर्धार | nirdhar | firm resolve, determination |
| जिद्द | jidd | persistence, refusing to give up |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम १ — शब्दाच्या शेवटी येणारे इ आणि उ Rule 1 — final इ and उ are written long (ई / ऊ).
मराठी शब्दाच्या शेवटी येणारा इ-कार आणि उ-कार नेहमी दीर्घ लिहावा — म्हणजे ी आणि ू.
उदाहरणे :
अपवाद : संस्कृतमधून जसेच्या तसे आलेले शब्द ऱ्हस्वच राहतात — गुरु, विष्णु, कवि. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
शिवनेरी किल्ला
पुणे जिल्ह्यातील जुन्नरजवळचा डोंगरी किल्ला. इथेच १६३० साली शिवाजी महाराजांचा जन्म झाला. किल्ल्यावरील शिवाई देवीवरून त्यांचे नाव ठेवले गेले.
तोरणा — पहिला किल्ला
वयाच्या सोळाव्या वर्षी जिंकलेला तोरणा हा स्वराज्याचा पहिला किल्ला. म्हणूनच त्याला प्रचंडगड असेही म्हणतात.
मावळे कोण?
सह्याद्रीच्या मावळ खोऱ्यात राहणारे शेतकरी तरुण. डोंगर हेच त्यांचे घर, त्यामुळे गनिमी काव्यात ते तरबेज होते.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Who was Jijabai, and what did she teach him?"
If 225 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
शिवाजी महाराजांचा जन्म कधी आणि कुठे झाला?
छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी पुणे जिल्ह्यातील जुन्नरजवळ असलेल्या शिवनेरी किल्ल्यावर झाला.
शिवाजी हे नाव कसे पडले?
शिवनेरी किल्ल्यावर शिवाई देवीचे मंदिर आहे. जिजाबाईंनी याच देवीला नवस केला होता, म्हणून बाळाचे नाव शिवाजी असे ठेवण्यात आले.
हा शुद्धलेखन उतारा कोणत्या इयत्तेसाठी आहे?
हा उतारा इयत्ता तिसरी आणि त्यापुढील मुलांसाठी आहे. लहान मुलांसाठी वरती छोटा उतारा हा पर्याय निवडता येतो.
शुद्धलेखनाचा सराव रोज किती वेळ करावा?
दररोज पंचवीस ते तीस मिनिटे पुरेशी आहेत. रोज थोडे लिहिणे हे आठवड्यातून एकदा खूप लिहिण्यापेक्षा जास्त उपयोगी ठरते.