आजचा उतारा
शास्त्रज्ञ — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.
निकोला टेस्ला यांचा जन्म १० जुलै १८५६ रोजी झाला. त्यांचे गाव आजच्या क्रोएशियात आहे. पुढे ते अमेरिकेत स्थायिक झाले.
लहानपणापासूनच त्यांची स्मरणशक्ती विलक्षण होती. एखादे यंत्र त्यांना डोक्यातच पूर्णपणे उभे करता येई. कागदावर आकृती काढण्याची गरजही त्यांना कधी वाटत नसे.
सुरुवातीला ते एडिसन यांच्या कंपनीत कामाला होते. पण वीज पुरवण्याच्या पद्धतीबद्दल दोघांचे मत जुळेना.
एडिसन सरळ विद्युतधारा वापरत. या पद्धतीत वीज फार लांब पाठवता येत नसे. दर काही किलोमीटरवर नवे केंद्र उभारावे लागे.
टेस्ला यांचा आग्रह पर्यायी विद्युतधारेचा होता. या पद्धतीत विजेचा दाब कमीजास्त करता येतो, त्यामुळे ती शेकडो किलोमीटर लांब पाठवता येते.
दोन्ही पद्धतींमध्ये मोठी स्पर्धा झाली. या स्पर्धेला विजेचे युद्ध असे म्हटले जाते. अखेर टेस्ला यांची पद्धत जिंकली.
आजही जगभरात वीज याच पद्धतीने पाठवली जाते. धरणावर तयार झालेली वीज दूरच्या शहरात पोहोचते ती यामुळेच.
त्यांनी विद्युत मोटारचाही महत्त्वाचा प्रकार तयार केला. पंखे, पंप आणि कारखान्यांतील यंत्रे यांत आजही अशाच मोटारी वापरल्या जातात.
तारेशिवाय वीज पाठवता येईल का, हा त्यांचा आवडता प्रश्न होता. यावर त्यांनी अनेक प्रयोग केले. काही यशस्वी झाले, काही नाही.
त्यांना पैशांचा फारसा मोह नव्हता. एका करारातील मोठी रक्कम त्यांनी स्वतःहून सोडून दिली, अशी नोंद आहे.
शेवटची वर्षे त्यांनी एकटेपणात आणि गरिबीत काढली. ७ जानेवारी १९४३ रोजी न्यूयॉर्कमधील एका हॉटेलात त्यांचे निधन झाले.
चुंबकीय क्षेत्र मोजण्याच्या एककाला आज त्यांचे नाव दिले आहे. शोध लावणाऱ्याला नेहमीच श्रीमंती मिळते असे नाही, पण त्याचे काम टिकते.
कठीण शब्द
आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.
| शब्द | उच्चार | अर्थ (English) |
|---|---|---|
| स्मरणशक्ती | smaranshakti | memory |
| आकृती | akruti | a diagram |
| विद्युतधारा | vidyutdhara | electric current |
| दाब | dab | pressure, voltage |
| स्पर्धा | spardha | competition |
| कारखाना | karkhana | a factory |
| मोह | moh | attraction, temptation |
| करार | karar | a contract |
| एकक | ekak | a unit of measurement |
आजचा शुद्धलेखन नियम
नियम ४५ — वाक्याचे प्रकार Rule 45 — four kinds of sentence.
वाक्ये चार प्रकारची असतात — विधानार्थी, प्रश्नार्थी, उद्गारार्थी आणि आज्ञार्थी.
उदाहरणे :
लक्षात ठेवा : प्रकार बदलला की शेवटचे चिन्हही बदलते. सर्व २४ नियम पाहा →
आजची माहिती
लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.
विजेचे युद्ध
सरळ विरुद्ध पर्यायी विद्युतधारा — या स्पर्धेला असे म्हटले जाते. टेस्ला यांची पद्धत जिंकली.
लांब अंतर
पर्यायी विद्युतधारेमुळेच धरणावरची वीज दूरच्या शहरात पोहोचू शकते.
टेस्ला एकक
चुंबकीय क्षेत्र मोजण्याच्या एककाला त्यांचे नाव दिले आहे.
पालकांसाठी
For parents You don't need to read Marathi to help with this.
Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:
- Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
- Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
- Use the pronunciation column above to check the new words.
- Ask one question in English: "Why can't electricity travel far the other way?"
If 217 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.
प्रश्न आणि उत्तरे
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
निकोला टेस्ला कोण होते?
संशोधक आणि अभियंते. पर्यायी विद्युतधारेच्या पद्धतीचा विकास हे त्यांचे मुख्य योगदान.
पर्यायी विद्युतधारा का महत्त्वाची?
या पद्धतीत विजेचा दाब कमीजास्त करता येतो, त्यामुळे वीज शेकडो किलोमीटर लांब पाठवता येते.
विजेचे युद्ध म्हणजे काय?
सरळ आणि पर्यायी विद्युतधारा यांच्यातील स्पर्धेला असे म्हटले जाते.
टेस्ला हे एकक कशाचे आहे?
चुंबकीय क्षेत्र मोजण्याचे एकक. ते त्यांच्या नावावरून ठेवले आहे.