एके काळी एका जंगलात खूप मोठा दुष्काळ पडला. नद्या, नाले आणि तळी सर्व सुकले. प्राण्यांना पिण्यासाठी पाणी मिळेनासे झाले. तेव्हा हत्तींचा राजा ‘चतुर्दंत’ याने आपल्या कळपाला एका मोठ्या सरोवराची माहिती दिली, ज्याचे नाव होते ‘चंद्रसरोवर’. हे सरोवर कधीच सुकत नसे.
हत्तींचा तो प्रचंड मोठा कळप त्या सरोवराकडे निघाला. त्या सरोवराच्या काठावर अनेक सशांची बिळे होती. हत्ती जेव्हा वेगाने पाण्याकडे जाऊ लागले, तेव्हा त्यांच्या अवाढव्य पायांखाली दबून शेकडो सशांची बिळे उद्ध्वस्त झाली आणि अनेक ससे मारले गेले.
सशांचा राजा ‘विजय’ याने विचार केला, “जर हे हत्ती रोज इथे आले, तर आपल्या सशांची जातच नष्ट होईल. आपल्याला काहीतरी युक्ती लढवून यांना इथून पळवून लावले पाहिजे.”
विजयाने एका चतुर सशाला, ज्याचे नाव ‘लंबकर्ण’ होते, हत्तींच्या राजाकडे दूत म्हणून पाठवले. लंबकर्ण एका उंच टेकडीवर चढला, जिथून हत्तींचा राजा त्याला स्पष्ट दिसू शकेल.
लंबकर्ण म्हणाला, “हे हत्तीराज! मी चंद्राचा दूत आहे. भगवान चंद्र या सरोवराचे मालक आहेत. तुम्ही आणि तुमच्या कळपाने इथे येऊन चंद्राच्या सरोवरातील पाणी दूषित केले आहे आणि माझ्या प्रजाजनांना (सशांना) इजा पोहोचवली आहे. यामुळे चंद्रदेव तुमच्यावर खूप रागावले आहेत.”
हत्तींचा राजा चकित झाला आणि म्हणाला, “असे आहे का? मग मला चंद्रदेवाचे दर्शन घडव, मी त्यांची क्षमा मागतो.”
ससा त्याला रात्री सरोवराच्या काठी घेऊन गेला. त्या रात्री पौर्णिमा होती आणि चंद्राचे स्पष्ट प्रतिबिंब शांत पाण्यात दिसत होते. ससा म्हणाला, “बघा, महाराज! चंद्रदेव स्वतः सरोवरात विश्रांती घेत आहेत. पण सावध राहा, त्यांना स्पर्श करू नका, नाहीतर ते कोपतील.”
जसा हत्तीचा राजा नतमस्तक होऊन चंद्राला नमस्कार करण्यासाठी वाकला, तशी त्याच्या सुंढेची हालचाल होऊन सरोवरातील पाणी हालले. पाण्यातील चंद्राचे प्रतिबिंब हलल्यामुळे असे वाटू लागले की चंद्रदेव संतापले आहेत.
ससा ओरडला, “बघा! तुम्ही जवळ आल्यामुळे चंद्रदेव थरथर कापत आहेत, ते आता तुमच्यावर प्रहार करतील! लवकर इथून निघून जा!”
हत्तीचा राजा खूप घाबरला. त्याने आणि त्याच्या संपूर्ण कळपाने चंद्राला लांबूनच नमस्कार केला आणि ते कायमचे तिथून निघून गेले. अशा प्रकारे एका छोट्याशा सशाने आपल्या बुद्धीच्या जोरावर बलाढ्य हत्तींपासून आपल्या जातीचे रक्षण केले.
बोध (Moral):
“बुद्धिर्यस्य बलं तस्य ।” अर्थात: ज्याच्याकडे बुद्धी आहे, तोच खरा बलवान असतो. शारीरिक ताकदीपेक्षा मानसिक चातुर्य आणि प्रसंगावधान राखून मोठ्या संकटावरही मात करता येते.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply