Category: पंचतंत्राच्या गोष्टी

एका समुद्रकिनाऱ्यावर टिटवी (Plover bird) आणि तिचा पती राहत होते. जेव्हा टिटवी अंडी घालण्याची वेळ आली, तेव्हा तिने आपल्या पतीला सुरक्षित जागा शोधायला सांगितली. पती म्हणाला, “हा समुद्रकिनाराच किती सुंदर आणि सुरक्षित आहे, तू इथेच अंडी घाल.” टिटवी म्हणाली, “नको, भरतीच्या वेळी समुद्राच्या लाटा इथपर्यंत येतात. समुद्र आपल्या पिल्लांना वाहून नेईल.” पण टिटव्याचा आपल्या शक्तीवर…

एका जंगलात मदोत्कट नावाचा एक पराक्रमी सिंह राहत होता. त्याचे तीन चाकर (सेवक) होते—एक कावळा, एक कोल्हा आणि एक वाघ. एकदा त्यांना जंगलात वाट चुकलेला एक उंट दिसला. सिंहाने त्याला अभय दिले (जीवाची हमी दिली) आणि त्याचे नाव ‘कथनक’ ठेवले. उंट सिंहाच्या संरक्षणात आनंदाने तिथेच राहू लागला. एके दिवशी सिंहाची एका हत्तीशी झुंज झाली, ज्यामध्ये…

एका जंगलात चंडखराव नावाचा एक कोल्हा राहत होता. एकदा अन्नाच्या शोधात तो भटकत असताना चुकून एका शहरात शिरला. त्याला पाहताच शहरातील कुत्री त्याच्या मागे लागली. आपला जीव वाचवण्यासाठी तो कोल्हा धावत सुटला आणि एका धोब्याच्या घरात शिरला. तिथे निळीचा (Indigo) एक मोठा ड्रम किंवा हौद ठेवलेला होता. कोल्ह्याने त्यात उडी मारली. जेव्हा तो बाहेर आला,…

एका राजाच्या आलिशान महालात, त्याच्या रेशमी बिछान्यात ‘मदंविषर्पिणी’ नावाची एक पांढरी शुभ्र ‘ऊ’ (Louse) राहत होती. ती खूप वर्षांपासून तिथे राहत होती आणि राजाचे शुद्ध रक्त पिऊन मोठी झाली होती. ती खूप समजूतदार आणि सावध होती. राजा गाढ झोपेत असतानाच ती अगदी हळूच त्याला चावायची, जेणेकरून त्याला काहीही समजायचे नाही. एके दिवशी ‘टिंगिभ’ नावाचा एक…

एका जंगलात एक यज्ञदत्त नावाचा ब्राह्मण राहत होता. एकदा तो प्रवासाला निघाला असताना त्याला वाटेत एक खोल विहीर दिसली. त्या विहिरीत एक वाघ, एक वानर, एक साप आणि एक माणूस पडलेले होते. त्यांना पाहून ब्राह्मणाला दया आली. त्याने प्रथम वाघाला बाहेर काढले. वाघाने ब्राह्मणाचे आभार मानले आणि सावध केले की, “महाराज, या विहिरीत जो माणूस…

एका नगरात दोन मित्र राहत होते—एक विणकर आणि एक सुतार. एके दिवशी त्यांनी राजवाड्यात एका उत्सवादरम्यान सुंदर राजकन्येला पाहिले. राजकन्येचे सौंदर्य पाहून विणकर तिच्या प्रेमात पडला. तो इतका व्याकुळ झाला की तो आजारी पडला आणि त्याचे जेवणखाण सुटले. आपल्या मित्राची ही अवस्था पाहून सुतार मित्राने त्याला मदत करण्याचे ठरवले. सुताराने आपल्या कौशल्याने लाकडाचा एक गरुड…

एका घनदाट जंगलात भासुरक नावाचा एक अतिशय शक्तिशाली आणि क्रूर सिंह राहत होता. तो केवळ भूक भागवण्यासाठीच नाही, तर मनोरंजनासाठी देखील दररोज अनेक निरपराध प्राण्यांची शिकार करायचा. यामुळे जंगलातील सर्व प्राणी भीतीच्या छायेत होते. शेवटी, सर्व प्राणी एकत्र आले आणि त्यांनी सिंहासमोर एक प्रस्ताव ठेवला. ते म्हणाले, “महाराज, आपण असेच प्राण्यांना मारत राहिलात, तर लवकरच…

एका मोठ्या तलावाच्या काठी एक वृद्ध बगळा राहत असे. म्हातारपणामुळे त्याला आता पूर्वीसारखी मासेमारी करता येत नव्हती. भुकेने व्याकुळ झालेल्या त्या बगळ्याने अन्नासाठी एक कपटी योजना आखली. तो तलावाच्या काठी अगदी उदास होऊन उभा राहिला आणि रडण्याचे नाटक करू लागला. त्याला पाहून एका खेकड्याने विचारले, “बगळे मामा, आज तुम्ही शिकार का करत नाही? असे दुःखी…

एका खूप जुन्या आणि मोठ्या वडाच्या झाडावर कावळ्याचं एक जोडपं आपल्या घरट्यात सुखाने राहत होतं. त्याच झाडाच्या ढोलीत (खोदलेल्या भागात) एक महाकाय आणि दुष्ट काळा साप राहत होता. जेव्हा कधी कावळी अंडी घालायची, तेव्हा कावळे अन्नाच्या शोधात बाहेर गेल्याची संधी साधून तो साप झाडावर चढायचा आणि त्यांची अंडी किंवा पिल्लं खाऊन टाकायचा. हे वारंवार घडू…

एका नगरात सोमिलक नावाचा एक अतिशय कुशल विणकर राहत असे. तो अतिशय सुंदर आणि तलम वस्त्रे विणायचा, पण इतकी मेहनत करूनही तो नेहमी गरीबच राहायचा. त्याच्याकडे फक्त दोन वेळच्या जेवणापुरतेच पैसे असायचे. दुसरीकडे, त्याच नगरातील इतर विणकर, जे त्याच्याइतके कुशल नव्हते, ते मात्र खूप श्रीमंत झाले होते. सोमिलक विचार करू लागला, “माझ्या नशिबातच गरिबी आहे…