Category: अपरीक्षितकारकम

एका गावात एक ब्राह्मण राहत होता. तो स्वभावाने खूप लोभी होता. त्याच्याकडे एक अतिशय धष्टपुष्ट आणि कष्टाळू बैल होता. तो बैल शेतात खूप काम करायचा आणि ब्राह्मणाला भरपूर धान्य मिळवून द्यायचा. तरीही ब्राह्मणाचे समाधान होत नसे. एके दिवशी ब्राह्मणाने ऐकले की, जवळच्या एका मोठ्या शहरात एक श्रीमंत व्यापारी राहतो. त्या व्यापाऱ्याकडे एक ‘जादूचा बैल’ आहे,…

एका नगरात एक धोबी राहत होता. त्याच्याकडे एक गाढव होते. धोबी गरीब असल्यामुळे तो गाढवाला पुरेसे खाऊ देऊ शकत नसे. त्यामुळे ते गाढव दिवसेंदिवस अशक्त आणि हाडांचा सांगाडा बनत चालले होते. एके दिवशी धोब्याला जंगलात एका मेलेल्या सिंहाची कातडी सापडली. त्याच्या डोक्यात एक युक्ती आली. त्याने विचार केला, “जर मी ही कातडी माझ्या गाढवाच्या अंगावर…

ही कथा ‘अपरीक्षितकारक’ (पाचवे तंत्र) मधील असून, ती आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा शिकवते: “दुसऱ्याच्या शब्दावर आंधळा विश्वास ठेवणे आणि स्वतःच्या हिताचा विचार न करणे हे विनाशाला कारणीभूत ठरते.” कोल्हा आणि विणकर (The Jackal and the Weaver) एका नगरात एक विणकर राहत होता. तो खूप मेहनती होता, पण त्याचे नशीब त्याला साथ देत नव्हते. एकदा त्याचे…

एका नगरात चार मित्र राहत होते. त्यातील तिघे जण वेद, शास्त्र आणि सर्व विद्यांमध्ये महापंडित होते, पण त्यांच्याकडे व्यवहारी बुद्धीचा अभाव होता. चौथा मित्र मात्र फारसा शिकलेला नव्हता, पण तो अतिशय बुद्धिमान आणि चतुर होता. एके दिवशी चौघांनी ठरवले की, “आपण परदेशात जाऊन आपल्या विद्येचे प्रदर्शन करू आणि खूप धन मिळवू.” प्रवासाला निघाल्यावर वाटेत त्यांना…

एका नगरात मणिभद्र नावाचा एक अतिशय प्रामाणिक पण गरीब व्यापारी (काही आवृत्त्यांत ब्राह्मण) राहत होता. त्याचे सर्व ऐश्वर्य नष्ट झाले होते आणि तो खूप हतबल झाला होता. एके रात्री त्याने ठरवले की, “अशा दारिद्र्यात जगण्यापेक्षा मी माझे प्राण त्यागलेले बरे.” पण त्याच रात्री त्याच्या स्वप्नात एक पद्मनिधी (कुबेराचा दूत) संन्याशाच्या रूपात आला आणि म्हणाला, “मणिभद्र,…

एका नगरात एक देवशर्मा नावाचा ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी राहत होते. त्यांना एक लहान मुलगा होता. ब्राह्मणीने मुलासोबतच एका मुंगसाच्या पिल्लालाही पाळले होते. ती त्या मुंगसावर आपल्या मुलाप्रमाणेच प्रेम करायची आणि त्याला दूध-अन्न भरवायची. तरीही, ब्राह्मणीच्या मनात एक भीती होती. तिला वाटायचे की मुंगूस हा शेवटी एक प्राणी आहे, तो कधीतरी माझ्या मुलाला इजा पोहचवेल.…