Category: अकबर आणि बिरबलाच्या गोष्टी

एके दिवशी अकबर बादशहाच्या दरबारात एक विचित्र वाद सुरू झाला. दरबारात वेगवेगळ्या प्रदेशातील मंत्री होते — कोणी फारसी बोलत होते, कोणी हिंदी, कोणी उर्दू, कोणी संस्कृत. प्रत्येकजण म्हणत होता — “माझी भाषा सर्वश्रेष्ठ आहे!” फारसी जाणणारा मंत्री म्हणाला — “फारसी ही राजदरबाराची भाषा आहे — ती सर्वात श्रेष्ठ!” संस्कृत जाणणारा पंडित म्हणाला — “संस्कृत ही…

एके दिवशी अकबर बादशहाच्या दरबारात इराणचा एक राजदूत आला — त्याचे नाव मिर्झा हसन होते. तो अत्यंत विद्वान, घमेंडखोर आणि चलाख होता. त्याने अनेक राजदरबारांमध्ये जाऊन तिथल्या विद्वानांना प्रश्न विचारून गोंधळवले होते. तो स्वतःला जगातील सर्वात हुशार माणूस समजत होता. मिर्झा हसन दरबारात आला आणि ऐटीत म्हणाला — “जहाँपनाह, मी इराणच्या बादशहाचा संदेश घेऊन आलो…

एके दिवशी बादशहा अकबर दरबारात बसले होते. त्यांचा मूड खूपच खेळकर होता. त्यांनी बिरबलाकडे पाहिले आणि एक विचित्र आज्ञा केली — “बिरबल, तू या राज्यात फिरून ये आणि मला सर्वात मूर्ख अशी पाच माणसे शोधून आण! एक आठवड्याच्या आत!” दरबारातील मंत्री मनातून हसले. त्यांना वाटले — हे काम सोपे नाही. मूर्ख कोणाला म्हणायचे? प्रत्येकजण स्वतःला…

एके दिवशी अकबर बादशहाच्या दरबारात एक मजेशीर आणि गुंतागुंतीचे प्रकरण आले. एक गरीब हलवाई दरबारात आला — त्याचे नाव मधुसूदन होते. तो छोटीशी मिठाईची दुकानदार होता. त्याच्या शेजारी एक तेलाचे दुकान होते — त्याचा मालक होता तेलवाला रमाकांत. दोघे एकाच गल्लीत वर्षानुवर्षे व्यवसाय करत होते. मधुसूदन दरबारात आला आणि हात जोडून म्हणाला — “जहाँपनाह, माझ्यावर…

एके दिवशी बादशहा अकबर आपल्या काही विश्वासू मंत्र्यांसोबत राजस्थानच्या एका मोठ्या वाळवंटी प्रदेशातून प्रवास करत होते. बिरबलही त्यांच्यासोबत होता. प्रवास लांबचा होता — उन्हाळ्याचे दिवस होते, सूर्य डोक्यावर होता, वाळू तापली होती. वाऱ्याने वाळूचे लोट उडत होते. प्रवासात थोडी विश्रांती घेण्यासाठी सगळे एका मोठ्या खडकाच्या सावलीत बसले. पाणी पिऊन, थोडा आराम करून सगळे पुन्हा निघण्याच्या…

एकदा बादशहा अकबर दरबारात बसले होते. त्या दिवशी दरबारात सगळे मंत्री, सेनापती आणि विद्वान लोक जमले होते. बादशहाला त्या दिवशी एक वेगळाच विचार सुचला. त्यांनी ठरवले की आज दरबारातील सगळ्यांची बुद्धिमत्ता तपासायची. अकबराने उठून जाहीर केले — “आज मला एक प्रश्नाचे उत्तर हवे आहे. जो कोणी बरोबर उत्तर देईल त्याला मी मोठे बक्षीस देईन. प्रश्न…

एकदा अकबर बादशहा दरबारात बसले होते. त्या दिवशी कोणताही खटला नव्हता, कोणतेही महत्त्वाचे काम नव्हते. बादशहाचा मूड खेळकर होता. त्यांना बिरबलाची परीक्षा घ्यायची होती. अकबराने दरबारातील सर्व मंत्र्यांसमोर बिरबलाला एक विचित्र आज्ञा केली — “बिरबल, मला अशी जागा दाखव जिथे अर्धा प्रकाश असेल आणि अर्धी सावली असेल — एकाच वेळी!” दरबारातील मंत्री मनातून खूश झाले.…

फार वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. अकबर बादशहाच्या राज्यात एक श्रीमंत सावकार राहत होता. त्याचे नाव रामलाल होते. रामलाल खूप हुशार होता, पण तितकाच लोभी आणि कंजूषही होता. त्याच्या शेजारी एक गरीब शेतकरी राहत होता — त्याचे नाव किसनलाल होते. किसनलाल मेहनती होता, प्रामाणिक होता, पण त्याची आर्थिक परिस्थिती बेताची होती. एके दिवशी किसनलालला आपल्या शेतात एक…

एकदा बादशहा अकबर आणि बिरबल थंडीच्या दिवसात यमुना नदीच्या काठावर फिरत होते. थंडी खूपच कडाक्याची होती. नदीचे पाणी बर्फासारखे गार होते. बादशहाने नदीकडे पाहिले आणि बिरबलाला विचारले, “बिरबल, माझ्या मते कोणताही माणूस पैशांसाठी रात्रभर या थंड पाण्यात उभा राहू शकत नाही. तुला काय वाटते?” बिरबल हसला आणि म्हणाला, “जहाँपनाह, पैसे मिळाले तर माणूस कठीणातील कठीण…

दिल्लीच्या सिंहासनावर एके काळी अकबर बादशहा राज्य करत होता. त्याचा दरबार विद्वान, कवी, योद्धे आणि बुद्धिमान मंत्र्यांनी भरलेला होता. त्यात सर्वांत हुशार, चतुर आणि प्रसंगावधान राखणारा मंत्री म्हणजे बिरबल. अकबराला बिरबलाची बुद्धिमत्ता फार आवडत असे, पण कधी कधी तो बिरबलाची परीक्षा घेण्यासाठी कठीण प्रश्नही विचारत असे. एके दिवशी सकाळच्या वेळी अकबर आपल्या महालाच्या गच्चीवर उभा…