एका जंगलात एक यज्ञदत्त नावाचा ब्राह्मण राहत होता. एकदा तो प्रवासाला निघाला असताना त्याला वाटेत एक खोल विहीर दिसली. त्या विहिरीत एक वाघ, एक वानर, एक साप आणि एक माणूस पडलेले होते.
त्यांना पाहून ब्राह्मणाला दया आली. त्याने प्रथम वाघाला बाहेर काढले. वाघाने ब्राह्मणाचे आभार मानले आणि सावध केले की, “महाराज, या विहिरीत जो माणूस आहे, त्याला मात्र बाहेर काढू नका, कारण तो अतिशय कृतघ्न आहे. पण तुम्हाला माझी कधी मदत लागली, तर माझ्या गुहेत नक्की या.” त्यानंतर ब्राह्मणाने वानर आणि सापालाही बाहेर काढले. त्यांनीही ब्राह्मणाला तीच चेतावणी दिली— “त्या माणसाला वाचवू नका.”
पण ब्राह्मणाने दयाळू वृत्तीने त्या माणसालाही बाहेर काढले. तो माणूस एक सोनार होता. त्याने ब्राह्मणाला सांगितले की तो वाराणसीला राहतो आणि कधी गरज पडली तर तो त्याची मदत करेल.
काही काळाने ब्राह्मणावर गरिबी आली. तो मदतीसाठी प्रथम वानराकडे गेला, ज्याने त्याला गोड फळे दिली. नंतर तो वाघाकडे गेला. वाघाने त्याला एका राजपुत्राचे मौल्यवान दागिने दिले (जे त्याने पूर्वी एका शिकारीत मिळवले होते).
ब्राह्मणाला वाटले की हे दागिने विकून आपण श्रीमंत होऊ शकतो. तो त्या सोनाराकडे (ज्याला त्याने वाचवले होते) गेला. सोनाराने दागिने ओळखले—ते राजपुत्राचे होते जो काही दिवसांपासून बेपत्ता होता. कृतघ्न सोनाराने विचार केला, “जर मी हे दागिने राजाला दिले, तर मला बक्षीस मिळेल.” त्याने ब्राह्मणाला फसवून राजाकडे नेले आणि सांगितले की, “हाच तो चोर ज्याने राजपुत्राला मारून त्याचे दागिने चोरले.” राजाने विचार न करता ब्राह्मणाला तुरुंगात टाकले.
तुरुंगात असताना ब्राह्मणाने त्या सापाची आठवण काढली. साप तिथे प्रकट झाला आणि म्हणाला, “मी राजाच्या राणीला दंश करेन. माझ्या विषावर फक्त तुमच्या हाताचा स्पर्श हाच एकमेव उपाय असेल. यामुळे राजा तुम्हाला मुक्त करेल.”
तसेच घडले. राणी शुद्धीवर येताच राजाने ब्राह्मणाची माफी मागितली. ब्राह्मणाने सर्व खरी हकीकत राजाला सांगितली. राजाने कृतघ्न सोनाराला कठोर शिक्षा केली आणि ब्राह्मणाला भरपूर धन देऊन त्याचा सन्मान केला.
बोध (Moral):
“उपकार करणाऱ्याशी कधीही प्रतारणा करू नये. प्राणी आपले उपकार लक्षात ठेवतात, पण दुष्ट प्रवृत्तीचा माणूस संधी मिळताच उपकार विसरून स्वतःचा स्वार्थ साधतो.”
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply