कोल्हा आणि विणकर

ही कथा ‘अपरीक्षितकारक’ (पाचवे तंत्र) मधील असून, ती आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा शिकवते: “दुसऱ्याच्या शब्दावर आंधळा विश्वास ठेवणे आणि स्वतःच्या हिताचा विचार न करणे हे विनाशाला कारणीभूत ठरते.”

कोल्हा आणि विणकर (The Jackal and the Weaver)

एका नगरात एक विणकर राहत होता. तो खूप मेहनती होता, पण त्याचे नशीब त्याला साथ देत नव्हते. एकदा त्याचे कापड विणण्याचे लाकडी यंत्र (माग) तुटले. तो नवीन लाकूड शोधण्यासाठी जंगलात गेला.

तिथे त्याला एक मोठे आणि मजबूत शिसवीचे झाड दिसले. त्याने विचार केला, “या झाडाचे लाकूड माझ्या यंत्रासाठी उत्तम आहे.” त्याने कुऱ्हाड उचलली आणि झाडावर घाव घालणार इतक्यात त्या झाडावर राहणारा एक व्यंतर (एक प्रकारचा देव किंवा यक्ष) प्रकट झाला.

व्यंतर म्हणाला, “हे झाड माझे निवासस्थान आहे, याला कापू नकोस. त्याऐवजी तू मला काहीही वर माग, मी तो पूर्ण करीन.”

विणकर आनंदी झाला, पण तो गोंधळला होता. त्याने विचारले, “मी माझ्या मित्राचा आणि पत्नीचा सल्ला घेऊन मग वर मागतो.” तो परत गावात आला. वाटेत त्याला त्याचा मित्र न्हावी (कोल्ह्यासारखा धूर्त) भेटला. विणकराने त्याला सर्व हकीकत सांगितली.

न्हावी (कोल्हा वृत्तीचा मित्र) म्हणाला, “अरे, तू राजा होण्याचा वर माग! म्हणजे आपण दोघे मिळून राज्य करू. तू राजा झालास की मी तुझा मंत्री होईन.”

विणकर घरी गेला आणि आपल्या पत्नीला विचारले. पत्नी म्हणाली, “राजा झाल्यावर खूप जबाबदाऱ्या वाढतात, शत्रू निर्माण होतात. त्याऐवजी तू देवाला सांग की, मला दोन डोकी आणि चार हात दे! म्हणजे तू एकाच वेळी दोन कापडं विणू शकशील आणि आपण खूप श्रीमंत होऊ.”

मूर्ख विणकराला पत्नीचा सल्ला पटला. तो जंगलात गेला आणि म्हणाला, “मला दोन डोकी आणि चार हात द्या.”

देवाने तथास्तु म्हटले. विणकराला लगेच दोन डोकी आणि चार हात आले. तो उत्साहात नाचत गावाकडे निघाला. पण जेव्हा तो गावात शिरला, तेव्हा लोकांनी पाहिले की एक विचित्र राक्षस गावात येत आहे. लोकांना वाटले की हा कोणातरी सैतान आहे. त्यांनी लाठ्या-काठ्या आणि दगड घेऊन त्याच्यावर हल्ला केला आणि त्या बिचाऱ्या विणकराचा तिथेच अंत झाला.

बोध (Moral):

“भ्रान्तः स्वार्थं न जानाति, परोपदेशमोहितः ।” अर्थात: जो माणूस स्वतःचा विवेक न वापरता इतरांच्या (धूर्त किंवा मूर्ख) सल्ल्यावर चालतो, त्याचे मोठे नुकसान होते. तसेच, निसर्गाच्या विरुद्ध किंवा विचित्र गोष्टींची हाव धरणे संकटाला आमंत्रण देणारे असते.

🔗 हा लेख शेअर करा

WhatsApp Facebook Twitter 🖨️ Print 🔗 Copy Link