कावळ्यांचा अनुभवी मंत्री स्थिरजीवी याने शत्रूचा विश्वास संपादन केला होता. घुबडांचा राजा अरिमर्दन याला वाटले की हा कावळा आपल्या स्वतःच्या राजाचा शत्रू आहे, म्हणून तो आपल्याला मदत करेल. अरिमर्दनने स्थिरजीवीला आपल्या सुरक्षित किल्ल्यात (एका खोल आणि अंधाऱ्या गुहेत) राहण्याची परवानगी दिली.
१. किल्ल्याची टेहळणी: स्थिरजीवी गुहेच्या प्रवेशद्वारावर राहू लागला. त्याने पाहिले की घुबडं दिवसा पूर्णपणे अंध असतात आणि रात्रीच बाहेर पडतात. तो किल्ला नैसर्गिकरित्या खूप सुरक्षित होता, पण त्याला बाहेर पडण्यासाठी फक्त एकच मुख्य मार्ग होता.
२. गवत आणि काड्यांचा साठा: स्थिरजीवीने रोज थोडे थोडे वाळलेले गवत, लाकडे आणि कापूस गोळा करून गुहेच्या दाराशी जमा करायला सुरुवात केली. घुबडांना वाटले की तो बिचारा वृद्ध कावळा स्वतःसाठी घरटे बनवत आहे. ते त्याच्यावर हसायचे, पण त्याला रोखले नाही.
३. निर्णायक हल्ला: जेव्हा गुहेच्या तोंडाशी खूप मोठा ढिगारा जमा झाला, तेव्हा एके दिवशी दुपारी (जेव्हा सर्व घुबडं किल्ल्यात गाढ झोपलेली होती) स्थिरजीवी उडून आपल्या कावळ्यांच्या राजाकडे (मेघवर्ण) गेला. त्याने सांगितले, “महाराज, शत्रूचा नाश करण्याची वेळ आली आहे! सर्व कावळ्यांना सांगा की प्रत्येकाने पेटलेले लाकूड आपल्या चोचीत धरून माझ्यासोबत यावे.”
४. आगीचा वेढा: सर्व कावळे वेगाने आले आणि त्यांनी गुहेच्या प्रवेशद्वारावर असलेल्या त्या वाळलेल्या गवताला आग लावली. वाळलेले गवत क्षणार्धात पेटले. आगीच्या ज्वाळा आणि प्रचंड धूर गुहेच्या आत शिरला.
५. शत्रूचा अंत: घुबडांना प्रकाशात काहीच दिसत नव्हते. धुरामुळे त्यांचा श्वास गुदमरू लागला. बाहेर पडण्याचा एकच मार्ग होता आणि तिथे मोठी आग लागली होती. बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणारे घुबडं आगीत होरपळून मरू लागली आणि जे आत थांबले ते धुराने मरण पावले. अशा प्रकारे, स्थिरजीवीच्या एका युक्तीमुळे घुबडांच्या अभेद्य किल्ल्याचा आणि संपूर्ण सैन्याचा काही वेळातच नाश झाला.
बोध (Moral):
“न विश्वसेच्छत्रौ यः पूर्वं अपकारवान् ।” अर्थात: ज्या शत्रूने पूर्वी आपले नुकसान केले आहे, त्यावर कधीही विश्वास ठेवू नये. तसेच, शत्रूला आपल्या घरात किंवा किल्ल्यात आश्रय देणे हे स्वतःचा विनाश ओढवून घेण्यासारखे असते. शत्रू कितीही दुबळा किंवा जखमी वाटला, तरी त्याच्या हेतूंबद्दल नेहमी सावध असावे.

Leave a Reply