एका नगरात एक कौलिक (विणकर) आणि त्याचा मित्र रथकार (सुतार) राहत होते. एकदा एका उत्सवात विणकराने राजाच्या सुंदर कन्येला, राजकुमारीला पाहिले आणि तो तिच्या प्रेमात पडला. तो इतका व्याकुळ झाला की तो अंथरुणाला खिळला.
त्याच्या सुतार मित्राने त्याला विचारले, “अरे, तू इतका दुःखी का आहेस?” विणकराने सर्व हकीकत सांगितली. सुतार मित्र बुद्धिमान होता, तो म्हणाला, “मित्रा, तू एक सामान्य विणकर आणि ती राजकुमारी! तुझे तिच्याशी लग्न होणे अशक्य आहे. पण मी तुला मदत करीन.”
सुताराने लाकडाचा एक अतिशय सुंदर आणि हुबेहूब दिसणारा ‘गरुड’ तयार केला. त्यात त्याने अशी यंत्रणा बसवली की तो गरुड हवेत उडू शकत असे. त्याने विणकराला भगवान विष्णूंसारखे रूप धारण करायला लावले—हातात शंख, चक्र, गदा आणि पद्म दिले आणि पीतांबर नेसवले.
विणकर त्या लाकडी गरुडावर बसून रात्रीच्या वेळी राजकुमारीच्या महालाच्या गच्चीवर उतरला. राजकुमारीला वाटले की साक्षात भगवान विष्णू आपल्याला भेटायला आले आहेत. विणकराने (विष्णूच्या रूपात) सांगितले, “मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे, तू माझ्याशी गंधर्व विवाह कर.” राजकुमारीने आनंदाने होकार दिला.
काही दिवसांनी राजाला हे समजले की भगवान विष्णू त्याचे जावई झाले आहेत. राजाला खूप गर्व झाला. त्याने शेजारच्या बलवान राजाशी युद्ध पुकारले, कारण त्याला वाटले की आता विष्णू आपल्या बाजूने लढतील.
युद्धाचा प्रसंग: जेव्हा शत्रूचे सैन्य चालून आले, तेव्हा राजाने विणकराला विनंती केली की त्याने युद्धात मदत करावी. विणकर पेचात पडला. त्याला माहित होते की तो देव नाही, पण आता मागे हटणे शक्य नव्हते. त्याने विचार केला, “जर मी युद्धात गेलो नाही, तर माझ्यामुळे भगवंताचे नाव खराब होईल. त्यापेक्षा मी प्राण दिलेले बरे.”
तो विणकर त्या लाकडी गरुडावर बसून युद्धाच्या मैदानात आकाशात स्थिर झाला. इकडे वैकुंठात खऱ्या भगवान विष्णूंना काळजी वाटली. त्यांना वाटले, “जर हा विणकर मारला गेला, तर लोक म्हणतील की विष्णूंचा पराभव झाला आणि गरुडाचाही अपमान होईल.”
त्यामुळे भगवान विष्णूंनी स्वतः त्या विणकराच्या शरीरात प्रवेश केला आणि गरुडाने त्या लाकडी गरुडात प्राण भरले. एका क्षणात शत्रूच्या सैन्याचा नाश झाला आणि राजाचा विजय झाला. विणकराचे रहस्य कोणालाच कळाले नाही आणि तो राजकुमारीसोबत सुखाने राहू लागला.
बोध (Moral):
“देवावर विश्वास ठेवून आणि ध्येयासाठी प्राणांची बाजी लावून काम केले, तर देवही मदतीला येतो.” (परंतु, ही कथा सावधही करते की फसवेगिरी नेहमीच यशस्वी होत नाही, इथे केवळ विणकराच्या निष्ठेमुळे भगवंताने त्याला वाचवले.)
Leave a Reply