Category: ज्ञानेश्वरी

  • भगवद्गीता अध्याय १: अर्जुनाची मानसिक पडझड आणि श्रीकृष्णाची शरणागती

    १. प्रस्तावना: युद्धाच्या उंबरठ्यावरील आत्मसंवाद श्रीमद्भगवद्गीतेचा आणि ज्ञानेश्वरीचा प्रारंभ ‘रणभूमीवर’ होतो. हे केवळ योगायोग नाही, तर तो एक संकेत आहे की, अध्यात्म हे निवांत बसून गप्पा मारण्याचे शास्त्र नसून ते संघर्षाच्या वेळी स्थिर राहण्याची कला आहे. ज्ञानेश्वरीच्या पहिल्या अध्यायाचा सारांश समजून घेणे म्हणजे मानवी स्वभाव आणि त्यातील द्वंद्वाचा उलगडा करणे होय. ‘विषाद’ हा ‘योग’ कसा…

  • ज्ञानेश्वरी अध्याय १: संपूर्ण परिचय, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि तात्विक विश्लेषण

    प्रस्तावना: अमृतानुभवाची पहिली पायरी – ज्ञानेश्वरी अध्याय १ “माझा मराठाचि बोलु कौतुकें | परि अमृतातेही पैजा जिंके |” जेव्हा आपण संत ज्ञानेश्वर महाराजांच्या या ओवीचा उच्चार करतो, तेव्हा केवळ एका भाषेचा अभिमान व्यक्त होत नाही, तर एका महान अध्यात्मिक क्रांतीची साक्ष मिळते. १३ व्या शतकात जेव्हा संपूर्ण भारतवर्ष परकीय आक्रमणांनी आणि अंतर्गत कर्मकांडांनी होरपळत होता,…