एका विशाल वडाच्या झाडावर कपिंजल नावाचा एक चपळ पक्षी राहत होता. एके दिवशी तो अन्नाच्या शोधात दूर निघून गेला आणि तिथे त्याला खूप दिवस लागले. तो परत येईपर्यंत त्याच्या रिकाम्या घरट्यात एक ससा येऊन राहू लागला.
जेव्हा कपिंजल परत आला, तेव्हा त्याने पाहिले की ससा त्याच्या घरात आहे. दोघांमध्ये कडाक्याचे भांडण सुरू झाले. कपिंजल म्हणाला, “हे माझे घर आहे,” तर ससा म्हणाला, “मी इथे अनेक दिवसांपासून राहतोय, त्यामुळे आता हे माझे आहे.” शेवटी त्यांनी ठरवले की, आपण एखाद्या विद्वान आणि निष्पक्ष व्यक्तीकडे जाऊन न्याय मागूया.
त्यांना जवळच नदीकाठी एक ‘दधिकर्ण’ नावाचे मांजर दिसले. ते मांजर डोळे मिटून, एका पायावर उभे राहून सूर्याची प्रार्थना करत होते. ते मोठ्या आवाजात नीतिशास्त्र आणि धर्माच्या गोष्टी पुटपुटत होते.
सशाला आणि पक्षाला वाटले की, “हे मांजर तर खूपच ज्ञानी आणि साधू प्रवृत्तीचे दिसतेय. हे आपल्याला नक्कीच योग्य न्याय देईल.” मांजर हे मुळातच त्यांचे नैसर्गिक शत्रू होते, पण त्याच्या भोंदू साधूपणामुळे ते दोघे फसवले गेले.
ते दोघे मांजराच्या जवळ गेले आणि आपला वाद सांगितला. मांजराने डोळे उघडले आणि अतिशय गोड आवाजात म्हटले, “मुलांनो, मी आता वृद्ध झालो आहे. मला लांबून नीट ऐकू येत नाही आणि माझे डोळेही अशक्त झाले आहेत. तुम्ही दोघे माझ्या अगदी जवळ या आणि तुमचे म्हणणे सांगा, जेणेकरून मी कोणावरही अन्याय करणार नाही.”
बिचारे कपिंजल पक्षी आणि ससा, मांजराच्या त्या धर्माच्या गप्पांना भुलले आणि निर्भयपणे मांजराच्या अगदी जवळ गेले. जसे ते मांजराच्या टप्प्यात आले, तसे मांजराने क्षणाचाही विलंब न लावता एका झटक्यात सशाला आपल्या नख्यांनी पकडले आणि चोचीने पक्षाला दाबले.
अशा प्रकारे, न्याय मागण्यासाठी गेलेल्या त्या दोघांचाही त्या धूर्त मांजराने फडशा पाडला.
बोध (Moral):
“न धर्मशास्त्रं पठतीति कारणं न चापि वेदप्रणयनं दुरात्मनः ।” अर्थात: एखादा दुष्ट माणूस धर्मग्रंथ वाचत असेल किंवा देवाचे नाव घेत असेल, तरी त्याच्या मूळ स्वभावावर विश्वास ठेवू नये. शत्रूने धारण केलेले साधूचे रूप हे केवळ आपली शिकार पकडण्यासाठीचे एक जाळे असू शकते.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply