दिवस ३१ दैनिक शुद्धलेखन

तानाजी मालुसरे — आधी गड, मग लग्न

मैत्री म्हणजे काय, हे तानाजींच्या गोष्टीतून सर्वात चांगले कळते.

इयत्ता ३ आणि पुढे शब्दसंख्या २०५ शब्द वेळ २५–३० मिनिटे मालिका शिवाजी महाराज विभाग माणसे

आजचा उतारा

शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.

दिनांक : _______________ नाव : _______________

तानाजी मालुसरे हे मूळचे कोकणातील उमरठे या गावचे. महाड तालुक्यातले हे छोटेसे गाव. लहानपणापासूनच ते शिवाजी महाराजांचे सवंगडी होते.

दोघे एकत्र वाढले, एकत्र शिकले आणि एकत्र लढले. महाराजांना तानाजींवर विशेष विश्वास होता. अवघड कामगिरी असली की त्यांची आठवण येई.

तानाजी अंगाने मजबूत आणि स्वभावाने सरळ होते. लढाईत ते पुढे असत आणि माघार घेणे त्यांना माहीतच नव्हते.

इ. स. १६७० मध्ये कोंढाणा परत मिळवायचे ठरले. त्या वेळी तानाजींच्या घरी मुलगा रायबाचे लग्न ठरले होते. तयारी सुरू होती, पाहुणे बोलावले होते.

महाराजांचा निरोप आल्यावर तानाजींनी क्षणभरही विचार केला नाही. ते म्हणाले — "आधी लगीन कोंढाण्याचे, मग रायबाचे." लग्न पुढे ढकलून ते मोहिमेवर निघाले.

सोबत भाऊ सूर्याजी आणि निवडक मावळे होते. रात्रीच्या अंधारात कड्यावरून वर चढून त्यांनी गडावर हल्ला केला. उदयभान राठोडशी झुंज झाली.

लढाईत तानाजींची ढाल तुटली. तरीही त्यांनी हातावर शेला गुंडाळून लढाई चालू ठेवली. अखेर ते धारातीर्थी पडले.

गड जिंकला गेला. पण महाराजांचा जिवलग मित्र गेला. "गड आला पण सिंह गेला" हे शब्द तेव्हाच जन्माला आले.

आज उमरठे गावात तानाजींची समाधी आहे. सिंहगडावरही त्यांचे स्मारक आहे. दिलेला शब्द पाळणे म्हणजे काय, हे त्यांच्या गोष्टीतून मुलांना समजते.

तानाजींसोबत त्यांचे काका शेलारमामा हेही मोहिमेवर होते. वयाने मोठे असूनही ते तलवार चालवण्यात तरबेज होते.

गडावर चढण्यासाठी कल्याण दरवाजाच्या बाजूचा कडा निवडला गेला. तिथून कोणी येईल अशी शत्रूला कल्पनाच नव्हती.

लिहून झाल्यावर स्वतःचा उतारा एकदा वाचा आणि तपासा.

कठीण शब्द

आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.

शब्दउच्चारअर्थ (English)
सवंगडीsavangadia childhood companion
कामगिरीkamgiria mission
स्वभावswabhavnature, temperament
माघारmagharretreat
निरोपniropa message
झुंजzunja fierce struggle
ढालdhala shield
शेलाshelaa shawl, a cloth wrap
जिवलगjivalagdearest, closest

आजचा शुद्धलेखन नियम

नियम ३१ — विभक्ती प्रत्यय Rule 31 — case endings attach to the noun.

नामाला ने, ला, चा, हून असे प्रत्यय लागतात. त्यांना विभक्ती प्रत्यय म्हणतात. ते शब्दाला जोडूनच लिहावेत.

उदाहरणे :

तानाजीने बरोबर गडाला बरोबर मावळ्यांचा बरोबर पुण्याहून बरोबर तानाजी ने चूक गडा ला चूक

टीप : प्रत्यय लागल्यावर मूळ शब्दाचे रूपही बदलते — गड → गडाला. सर्व २४ नियम पाहा →

आजची माहिती

लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.

उमरठे

रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यातले तानाजींचे गाव. तिथे त्यांची समाधी आहे.

आधी लगीन कोंढाण्याचे

मुलाचे लग्न पुढे ढकलून तानाजी मोहिमेवर निघाले. हे वाक्य आजही म्हण म्हणून वापरले जाते.

सूर्याजी मालुसरे

तानाजींचे बंधू. तानाजी पडल्यावर मागे फिरणाऱ्या मावळ्यांना त्यांनी थांबवले.

पालकांसाठी

For parents You don't need to read Marathi to help with this.

Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:

  1. Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
  2. Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
  3. Use the pronunciation column above to check the new words.
  4. Ask one question in English: "What does 'the fort's wedding first' tell us about him?"

If 205 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.

प्रश्न आणि उत्तरे

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

तानाजी मालुसरे कोण होते?

शिवाजी महाराजांचे बालपणीचे सवंगडी आणि विश्वासू सरदार. सिंहगडाच्या मोहिमेत त्यांनी प्राण दिले.

तानाजींचे गाव कोणते?

रायगड जिल्ह्यातील महाड तालुक्यातले उमरठे हे त्यांचे मूळ गाव.

आधी लगीन कोंढाण्याचे म्हणजे काय?

मुलाच्या लग्नापेक्षा कोंढाणा जिंकणे महत्त्वाचे, असे तानाजी म्हणाले. तेच शब्द आज म्हण बनले आहेत.

तानाजींचे स्मारक कुठे आहे?

सिंहगडावर आणि त्यांच्या उमरठे गावात दोन्ही ठिकाणी त्यांचे स्मारक आहे.