दिवस ५९ दैनिक शुद्धलेखन

शिवचरित्र थोडक्यात — जन्मापासून समाधीपर्यंत

अठ्ठावन्न दिवसांत आपण जे वाचले, ते आज एका उताऱ्यात.

इयत्ता ३ आणि पुढे शब्दसंख्या २१४ शब्द वेळ २५–३० मिनिटे मालिका शिवाजी महाराज विभाग वारसा

आजचा उतारा

शिवाजी महाराज — आजचा उतारा वहीत जसाच्या तसा लिहा Copy this passage into your notebook, exactly as written.

दिनांक : _______________ नाव : _______________

छत्रपती शिवाजी महाराजांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३० रोजी शिवनेरी किल्ल्यावर झाला. वडील शहाजीराजे भोसले आणि आई जिजाबाई.

बालपण पुण्यात गेले. जिजाबाईंच्या शिकवणीतून स्वराज्याचे स्वप्न रुजले. वयाच्या पंधराव्या वर्षी रायरेश्वरावर शपथ घेतली गेली.

इ. स. १६४६ मध्ये तोरणा हा पहिला किल्ला जिंकला. पुढे राजगड ही पहिली राजधानी झाली. इ. स. १६५६ मध्ये जावळी जिंकून कोकणाचा मार्ग मोकळा झाला.

इ. स. १६५९ मध्ये प्रतापगडाखाली अफझलखानाचा पराभव झाला. पुढच्याच वर्षी पन्हाळ्याच्या वेढ्यातून सुटका झाली आणि पावनखिंडीत बाजीप्रभूंनी बलिदान दिले.

इ. स. १६६३ मध्ये लाल महालावर छापा घालून शाइस्तेखानाला पळवले. इ. स. १६६४ मध्ये सुरतेवर स्वारी झाली.

इ. स. १६६५ मध्ये पुरंदरचा तह झाला आणि तेवीस किल्ले द्यावे लागले. इ. स. १६६६ मध्ये आग्र्याला नजरकैद झाली आणि तिथून धाडसी सुटका झाली.

पुढच्या काही वर्षांत गेलेले किल्ले परत मिळवले गेले. इ. स. १६७० मध्ये तानाजींनी सिंहगड जिंकला. इ. स. १६७२ मध्ये साल्हेरचा मैदानी विजय मिळाला.

६ जून १६७४ रोजी रायगडावर राज्याभिषेक झाला आणि ते छत्रपती झाले. इ. स. १६७७ मध्ये दक्षिण दिग्विजयाची मोहीम काढण्यात आली.

३ एप्रिल १६८० रोजी रायगडावर त्यांचे निधन झाले. अवघ्या पन्नास वर्षांच्या आयुष्यात त्यांनी एक राज्य, एक आरमार आणि एक विचार मागे ठेवला.

या साठ दिवसांत आपण फक्त प्रमुख घटना पाहिल्या. प्रत्यक्ष इतिहास याहून कितीतरी मोठा आहे.

अनेक लढाया, अनेक माणसे आणि अनेक निर्णय या उताऱ्यांत आले नाहीत. पुढे मोठे झाल्यावर सविस्तर शिवचरित्र नक्की वाचा.

लिहून झाल्यावर स्वतःचा उतारा एकदा वाचा आणि तपासा.

कठीण शब्द

आजचे नवे शब्द New words from today's passage — with pronunciation and meaning.

शब्दउच्चारअर्थ (English)
रुजणेrujneto take root
शपथshapathan oath
राजधानीrajdhania capital
पराभवparabhava defeat
बलिदानbalidansacrifice
नजरकैदnajarkaidhouse arrest
मैदानीmaidaniin the open field
मोहीमmohima campaign
आयुष्यayushyaa lifetime

आजचा शुद्धलेखन नियम

नियम ५९ — सारांश कसा लिहावा Rule 59 — how to write a summary.

सारांश म्हणजे मूळ मजकुराचा थोडक्यात अर्थ. तो स्वतःच्या शब्दांत लिहावा, जसाच्या तसा उतरवू नये.

उदाहरणे :

मूळचा एक तृतीयांश आकार बरोबर मूळ वाक्ये जशीच्या तशी चूक

युक्ती : आधी वाचा, वही बंद करा, मग आठवून लिहा. सर्व २४ नियम पाहा →

आजची माहिती

लिहिताना हे लक्षात ठेवा Three things today's passage teaches.

पन्नास वर्षे

१६३० ते १६८० — एवढ्या आयुष्यात एक राज्य, एक आरमार आणि एक विचार उभा राहिला.

तीन महत्त्वाच्या तारखा

१९ फेब्रुवारी १६३० जन्म, ६ जून १६७४ राज्याभिषेक, ३ एप्रिल १६८० निधन.

सुरुवात एका किल्ल्याने

तोरणा हा पहिला किल्ला. पुढे तीनशेहून अधिक किल्ल्यांचे जाळे उभे राहिले.

पालकांसाठी

For parents You don't need to read Marathi to help with this.

Your child copies the passage above into a ruled notebook. That's the whole activity. Here's how to check it in about two minutes:

  1. Ask them to read their own writing aloud once — most mistakes get caught here.
  2. Compare each line on screen with the notebook. Look for missing matras (the marks above and below letters), not just letters.
  3. Use the pronunciation column above to check the new words.
  4. Ask one question in English: "Can you retell this whole story in five sentences?"

If 214 words is too much today, switch to the shorter version using the toggle above.

प्रश्न आणि उत्तरे

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

शिवाजी महाराजांचे आयुष्य किती वर्षांचे होते?

इ. स. १६३० ते १६८० — अवघी पन्नास वर्षे.

पहिला किल्ला कोणता जिंकला?

इ. स. १६४६ मध्ये तोरणा हा पहिला किल्ला जिंकण्यात आला.

राज्याभिषेक कधी झाला?

६ जून १६७४ रोजी रायगड किल्ल्यावर.

शिवाजी महाराजांनी काय मागे ठेवले?

तीनशेहून अधिक किल्ल्यांचे राज्य, स्वतःचे आरमार आणि लोककल्याणाचा विचार.