एका नगरात मणिभद्र नावाचा एक अत्यंत प्रामाणिक आणि दयाळू व्यापारी राहत होता. दुर्दैवाने, व्यापारात नुकसान झाल्यामुळे तो गरीब झाला. आपली संपत्ती गेल्यामुळे तो खूप दुःखी झाला आणि त्याने विचार केला की, “अशा दारिद्र्यात जगण्यापेक्षा मरण आलेले बरे.”
त्या रात्री मणिभद्रच्या स्वप्नात एक जैन साधू (क्षपणक) आला. तो म्हणाला, “हे श्रेष्ठी, तू घाबरू नकोस. मी तुझ्या पूर्वजांनी साठवलेले पुण्य आहे. उद्या सकाळी मी याच रूपात तुझ्या घरी येईन. तू फक्त माझ्या डोक्यावर काठीने प्रहार कर, म्हणजे मी सोन्याचा बनून जाईन आणि तुझे सर्व दारिद्र्य दूर होईल.”
दुसऱ्या दिवशी सकाळी, मणिभद्रच्या घरी त्याचा न्हावी हजामत करण्यासाठी आला होता. तेवढ्यात स्वप्नात दिसलेला तो साधू तिथे आला. मणिभद्रने स्वप्नातील आज्ञेप्रमाणे एक काठी उचलली आणि साधूच्या डोक्यावर हलका प्रहार केला. चमत्कार झाला! तो साधू तत्काळ सोन्याच्या पुतळ्यात बदलला. मणिभद्रने ते सोने आपल्या तिजोरीत ठेवले आणि न्हाव्याला काही पैसे देऊन कोणालाही काही न सांगण्याची ताकीद दिली.
पण तो न्हावी अत्यंत लोभी आणि मूर्ख होता. त्याने विचार केला, “अरे, हे तर खूप सोपे आहे! साधूंच्या डोक्यावर काठी मारली की ते सोन्याचे बनतात. मग मी कशाला कष्ट करू? मी उद्या खूप साऱ्या साधूंना बोलावतो आणि त्यांना मारून सोन्याचे पुतळे बनवतो.”
तो न्हावी घरी गेला आणि त्याने दुसऱ्या दिवशी अनेक साधूंना आपल्या घरी जेवणाचे निमंत्रण दिले. जेव्हा साधू त्याच्या घरी आले, तेव्हा त्या अविचारी न्हाव्याने एक मोठी काठी घेतली आणि आलेल्या सर्व साधूंना बेदम मारहाण सुरू केली.
त्या मारहाणीमुळे साधू रक्ताळले आणि मोठमोठ्याने ओरडू लागले. त्यांचा आवाज ऐकून राजाचे सैनिक तिथे धावून आले. त्यांनी पाहिले की न्हाव्याने निरपराध साधूंना जखमी केले आहे. सैनिकांनी न्हाव्याला पकडून राजासमोर नेले.
जेव्हा राजाला न्हाव्याचा हा मूर्खपणा आणि क्रूरता समजली, तेव्हा राजाने त्याला कठोर शिक्षा दिली. न्हाव्याने विनाकारण आणि विचार न करता केलेल्या कृतीमुळे त्याला आपला जीव गमवावा लागला.
बोध (Moral):
“कुदृष्टं कुपरिज्ञातं कुश्रुतं कुपरीक्षितम् । तन्न कर्तव्यं धीरण कार्यं सुविहितं नृपा ॥” अर्थात: जे नीट पाहिले नाही, जे नीट समजले नाही, जे नीट ऐकले नाही आणि ज्याची नीट परीक्षा केली नाही, असे कोणतेही काम शहाण्या माणसाने कधीही करू नये.
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply