एका नगरात सोमिलक नावाचा एक अतिशय कुशल विणकर राहत असे. तो अतिशय सुंदर आणि तलम वस्त्रे विणायचा, पण इतकी मेहनत करूनही तो नेहमी गरीबच राहायचा. त्याच्याकडे फक्त दोन वेळच्या जेवणापुरतेच पैसे असायचे. दुसरीकडे, त्याच नगरातील इतर विणकर, जे त्याच्याइतके कुशल नव्हते, ते मात्र खूप श्रीमंत झाले होते.
सोमिलक विचार करू लागला, “माझ्या नशिबातच गरिबी आहे का? मी या नगरात राहून काहीही प्रगती करू शकत नाही.” शेवटी त्याने आपले घर सोडले आणि दुसऱ्या देशात नशीब आजमवण्यासाठी गेला. तिथे त्याने तीन वर्षे रात्रंदिवस मेहनत केली आणि ३०० सोन्याच्या मोहरा कमावल्या.
तो आनंदाने आपल्या गावी परत निघाला. वाटेत एका जंगलात रात्र झाली, म्हणून तो एका झाडावर झोपला. तिथे त्याला दोन अदृश्य शक्तींचे बोलणे ऐकू आले. त्या शक्ती म्हणजे ‘कर्ता’ (नशीब) आणि ‘कर्म’ होते. ‘कर्ता’ म्हणाला, “या सोमिलकाला इतके पैसे देऊ नकोस, कारण याच्या नशिबात फक्त दोन वेळच्या अन्नाचे सुख आहे.”
सकाळी उठल्यावर सोमिलकाला दिसले की त्याची सोन्याची पिशवी चोरीला गेली आहे. तो खूप दुःखी झाला, पण त्याने हिंमत हारली नाही. तो पुन्हा परतला आणि तीन वर्षे मेहनत करून पुन्हा ३०० मोहरा कमावल्या. परत येत असताना पुन्हा त्याच्या मोहरा चोरीला गेल्या. यावेळी तो पूर्णपणे खचून गेला आणि जीव देण्याचा विचार करू लागला.
तेव्हा पुन्हा ती आकाशवाणी झाली, “सोमिलक, तुझा जीव देऊ नकोस. तुझ्या नशिबात साठवलेले धन नाही, पण तुला कधीही अन्नाची कमतरता भासणार नाही. तुला जर धन हवेच असेल, तर तू ‘वर्धमान’ नावाच्या व्यापाऱ्याकडे जा आणि त्याच्या दोन मित्रांना बघ—एक आहे ‘गुप्तधन’ जो खूप श्रीमंत आहे पण कंजूस आहे, आणि दुसरा आहे ‘उपभुक्तधन’ जो मध्यम आहे पण सुखी आहे.”
सोमिलक त्या व्यापाऱ्याकडे गेला. त्याने पाहिले की ‘गुप्तधन’ नावाचा मित्र खूप पैसे असूनही उपाशी पोटी झोपतो आणि स्वतःवर एक पैसाही खर्च करत नाही. त्याचे धन केवळ साठवण्यासाठी आहे, उपयोगासाठी नाही. याउलट ‘उपभुक्तधन’ स्वतःच्या कष्टाने कमावलेले पैसे स्वतःवर आणि मित्रांवर आनंदाने खर्च करतो.
सोमिलकाला उमजले की, उपयोगात न येणारी संपत्ती ही मातीसमान असते.
बोध (Moral):
“केवळ धन साठवणे म्हणजे श्रीमंती नाही, तर त्या धनाचा योग्य उपभोग घेणे आणि इतरांना मदत करणे यातच खरी सार्थकता आहे. कंजूस माणसाचे धन हे असूनही नसल्यासारखेच असते.”
WhatsApp
Facebook
Twitter
Leave a Reply